Niet gezien in de bios, deze oorlogsfilm? Herkansing op DVD, maar dan wel met beamer. De beelden van Sam 'American Beauty' Mendes verdienen groot, groter, grootst.

Jarhead is gebaseerd op de autobiografie van de Amerikaan Anthony Swofford. Jake Gyllenhaal speelt 'm in deze verfilming, en dat doet ie grandioos. Swofford is aanvankelijk een vrij timide jongen, die in de boetseerkliniek terechtkomt van de Amerikaanse mariniers. Keiharde training, blaffende sergants en natuurlijk veel mannen-onder-mekaar streken en lolbroekerij. Als Swoffords (Swoff in soldatentaal) opleiding voltooid is, is hij een echte Jarhead, een lean mean fighting machine die niet kan wachten om de vijand te lijf te gaan, net zoals de rest van zijn bataljon.

Verveling

Helaas, de Jarheads worden ver bij de vuurlinie vandaan gehouden, en wel in de onmetelijke woestijn van Saudi Arabië waar ze oliepijpleidingen moeten bewaken tijdens de Golfoorlog. In een tentenkamp, omringd door uitgestrekte zandvlakten zover het oog reikt (of een hightech verrekijker) en een van hitte trillende lucht, moeten de jongens hun oorlogshappy testosteron inbinden. Verveling, grenzeloze verveling is het gevolg: met genoeg tijd om het postcodeboek uit je hoofd te leren of, zoals Swofford, je verhaal op te schrijven. Deze verveling en de frustratie laten bijna nog diepere wonden achter dan een vuurgevecht aan het front.

Mensen en doelwitten

Meesterlijk is Mendes' zet als de jongens in de filmzaal naar Coppola's beroemde Apolcalypse Now kijken, en diens anti-oorlogsboodschap compleet missen. Als bij de beruchte scène waarin de helikopters een Vietnamees dorpje in de as leggen de Wagner-herrie uit de speakers klinkt, wordt er door de boys laaiend enthousiast meegebruld. Niet zozeer uit moordlust, maar eerder omdat oorlog voeren voor deze menselijke machines een levensstijl is. Niet een waar mensen aan te pas komen, maar anonieme doelwitten: zo wordt het er althans bij ze ingeramd. En dat ze tijdens hun missie helemaal geen mensen te zien krijgen, maakt ze woest. "Daar heb ik niet voor geleerd, mister!"

Coppola's coup

En dan krijgen ze écht wat te zien. Een lange, lange file van uitgebrande autowrakken waarin talloze verkoolde mensenlijken zitten die compleet verrast waren door de aanval. Ze waren op de vlucht, waarschijnlijk midden in een gesprek verwikkeld over hoe het verder moest, over de warmte, over de oorlog, over de kinderen, en dan daalt het Armageddon over hen heen vanuit de lucht, want de militaire piloten hebben het meeste werk verricht. Het is beamer-materiaal, zondermeer: wat een ellende, wat een absurdistische maar reële ellende. Zelfs de afgestompte Swoff schijnt Coppola opeens te vatten.

Extra's

De extra's zijn 5 sterren waard. Met audiocommentaar van de getalenteerde regisseur Mendes en audiocommentaar van de schrijvers: beiden steken hun visie op de oorlog niet onder stoelen of banken. Plus nog enkele verwijderde scènes, gelukkig - want films als Jarhead mogen beslist wel langer duren.


Bestel deze dvd direct:


Jarhead
Peter Sarsgaard