Documentaire over de Mongoolse nomaden, die aan het begin van de 13de eeuw het grootste rijk uit de geschiedenis stichtten.

Op het hoogtepunt strekte het Mongoolse Rijk zich uit van Hongarije tot Vietnam. Een groter rijk heeft de geschiedenis niet gekend, en dankzij de invloed van Dzjengis Khan werden de talrijke nomadenstammen onder zijn heerschappij verenigd. Dat ging weliswaar niet zachtzinnig, want Dzjengis' motto luidde: "Je bent loyaal of je bent dood." Zijn veroveringstochten zijn legendarisch, en de wreedheid van de Mongoolse leider ook. Maar dat hij daarnaast een enorme invloed heeft gehad op internationale handelsbetrekkingen, op communicatie en kennisuitwisseling tussen Europa en Azië, daarover is niet veel bekend.

Ruysbroeck

Dat kwam vooral omdat de Mongolen zelf geen geschiedschrijving kenden. Voor zover er iets over hen bekend is, kwam dat uit het verzamelboek De Geheime Geschiedenis, en dankzij 2 Europese geestelijken die een tijd onder de Mongolen verbleven. De door de paus gezonden Carpini en de Vlaamse Franciscaner Willem Ruysbroeck; vooral de laatste speelde een grote rol aangaande documentatie. Ruysbroeck ondernam de tocht naar het hart van het Mongoolse Rijk, waar de stad Karakoroem was gesticht. Zijn missie was natuurlijk - hoe kan het ook anders - om de Mongolen tot het christendom te bekeren. Die bekering was een mislukking, maar Ruysbroeck mag wel een zorgvuldige registratie op zijn conto schrijven van de stad, de bewoners, de cultuur en tradities.

Bestuur en communicatie

Zo had Dzjengis Khan bijvoorbeeld een uitgebreide grondwet opgesteld, compleet met rechtspraak en strafrecht, om alle volkeren die onder zijn bewind vielen dezelfde rechten te geven. Er was een ambtenarenapparaat en er werd belasting geheven, waarmee Dzjengis degenen die hem loyaal waren onderhield. Er was een wijdvertakt handelsnetwerk, en in de resten van Karakoroem zijn na archeologische opgravingen allerlei muntsoorten gevonden. Het belangrijkste was de 'postdienst' in het Mongoolse Rijk: op een gegeven moment waren er zo'n 200.000 posten verspreid over het onmetelijke rijk. Daar stonden altijd verse paarden voor bodes met berichten en handelskaravanen, zodat er een bloeiende handel en kennisoverdracht ontstond die tot in de verste uithoeken van het rijk functioneerde.

Mongoolse reputatie

Dat is andere koek dan de directe herinneringen die de Europeanen hadden aan de invallen van de Mongolen. De troepen rukten in 1241 op tot aan Hongarije, en van de 2 miljoen Hongaren zijn er eenderde gevangen genomen of gedood. Maar het overlijden van Dzjengis Khan zorgde ervoor dat de Mongolen net zo snel weer vertrokken als ze waren gekomen: er moest overlegd worden hoe het enorme rijk verder te besturen. Dat lukte prima onder de heerschappij van de zoon van Dzjengis Khan, en helemaal onder zijn kleinzoon Kublai Khan die het rijk nóg verder uitbreidde. Naar verluidt kalfde de Mongoolse macht af onder invloed van het boeddhisme. Kublai Khan, die bijzonder onder de indruk was van de beschaving van de Tibetaanse monniken, zond enkelen van hen naar Karakoroem waar hun vredelievende spiritualiteit de oorlogszucht van de Mongoolse vorsten uiteindelijk zou intomen.

Epiloog

De documentaire bestaat uit 2 disks van elk ruim 50 minuten. Tussen gedramatiseerde scènes wordt ook de huidige levensstijl van de Mongoolse nomaden in beeld gebracht, compleet met streekgerechten zoals geschifte melk (yuck) en schapenworst. Qua chronologie is deze documentaire af en toe wel een verwarrend rommeltje, dat is jammer. Want over het algemeen wordt een vrij compleet overzicht geboden met commentaar van talking heads, animatie, archeologische rapporten en landkaarten. Het is een integere poging om dit machtige rijk in kaart te brengen, waarvan zoveel verloren is gegaan en nog maar zo weinig bekend is. Maar eeuwenoude tradities zijn gebleven, zoals de mooie epiloog aantoont.


Bestel deze dvd direct:


Dzjengis Khan En Het Mongoolse Rijk