Auschwitz - The Nazis & The Final Solution

Documentaire van dezelfde maker als van The Nazis - A Warning from History, Laurence Reese. Het resultaat is een indrukwekkende registratie van de dodelijkste moordfabriek uit de geschiedenis

Voor deze documentaire hanteerde Reese dezelfde methode als voor die van The Nazi's. Hij maakt veelvuldig gebruik van persoonlijke getuigenissen, de zogeheten talking heads, die het archiefmateriaal aan elkaar praten. Deze zesdelige tv-serie werd mede vervaardigd in het kader van de zestigste gedenkdag van de bevrijding van het horrorkamp, op 27 januari 1945, toen het Rode Leger de poort opende naar deze hel op aarde.

Lopende-bandgenocide

De opzet van deze docu is omvangrijk. Het belicht de totstandkoming van het concentratiekamp, de slachtoffers, de kampbewaarders, de corruptie, de ten hemelschreiende en mensonterende taferelen van iedereen die naar dit oord des doods werd gebracht. Russische krijgsgevangenen, werkslaven, subversieven, en natuurlijk de zigeuners, gehandicapten, homoseksuelen en vooral joden. Wat bij de ontwikkeling van Auschwitz in deze documentaire naar voren komt, is de precisie waarmee de architecten te werk gingen om de lopende-bandgenocide mogelijk te maken. Met berekeningen, cijfers, plattegronden, meetinstrumenten, aantallen, prognoses: dit alles met een onvoorstelbare onverschilligheid naar de mensen toe. Ook kampcommandant Höss, die na de bevrijding werd berecht en opgehangen, bleef tijdens zijn detentieperiode ijskoud. Ja, dat hij niet meer tijd met zijn familie had kunnen doorbrengen, met wie hij op een steenworp afstand van de Auschwitz-ellende een huiselijk en weelderig bestaan leidde; dat vond hij wel spijtig.

Zyklon-B

Ook wordt uitgelegd hoe men op het idee kwam om Zyklon-B, het beruchte blauwzuurgas, te gebruiken. Ten eerste gingen de executies met het geweer te langzaam, en ten tweede waren deze slachtpartijen te confronterend voor het executiepeloton. Die draaiden door of werden neurotisch, zodat er een 'anonieme' oplossing gevonden moest worden. Een nazi-officier die dronken in zijn garage in zijn auto met draaiende motor in slaap viel, bracht hen naar de oplossing die miljoenen mensen de dood in zou jagen, de zo beruchte Endlösung.

Schaamteloosheid

Met de getuigenissen van de betrokkenen, van SS-ers tot meelopers en slachtoffers, komt Reese een heel eind met zijn registratie van de geschiedenis. De wanstaltige Slowaak die lachend verslag doet hoe de rijkdommen van de joden hen als rijpe appels in de schoot vielen, is even schokkend als veelzeggend over de motivatie van vele burgers om de nazi-propaganda te slikken als zoete koek. Net zo schokkend als de kampbeul die de zaak als 'das war einmal' afdoet, en geniet van een zonnige middag terwijl zijn talrijke slachtoffers hun leven lang worden achtervolgd door nachtmerries. En wat te denken van de jood die de Holocaust overleefde, en zijn ouderlijk huis geconfisqueerd zag door een dorpsbewoner. Die nieuwe bewoner was ervan overtuigd dat de jood was teruggekeerd om een verstopt fortuin op te halen, en keerde het hele huis binnenstebuiten, zoals de buren later vertelden. Zijn sloopwerkzaamheden veranderden het huis in een ruïne dat hij van lieverlee maar weer verliet, omdat reparatiewerkzaamheden te duur waren geworden. Zo wordt deze Auschwitz-documentaire niet alleen een historische serie van de Holocaust, maar ook een pijnlijk realistische etalage van de schaamteloosheid én het opportunisme van antisemitisme.

Tip de redactie