TV-verfilming van een klassieker van Charles Dickens, over een jongen van eenvoudige komaf met de ambities om een heer van stand te worden.

Een wederkerend thema in het werk van Dickens was de klassestrijd en het -verschil. De Victoriaanse tijd, het decor voor zijn oeuvre, vormde daartoe een onuitputtelijke bron van inspiratie. Arbeiders en boeren keken verlangend naar de luxe levensstijl van de Britse aristocraten, wier luizenleventje scherp contrasteerde met het harde bestaan van de onderklasse. Zonder de moralist uit te hangen, speelde Dickens het voor elkaar om de strubbelingen van beide standen uit te spelen in hun confrontaties.

Verlaten verloofde

In Great Expectations is de jonge Pip de link tussen de klassen. Het jongetje woont op het platteland in de streek Kent, waar hij onder de hoede is van zijn snibbige zus en een vriendelijke smid. Als vanzelf glijdt Pip dat zware vak in, wat hij haat. Want Pip heeft great expectations, en zijn kans dient zich aan als de steenrijke, excentrieke oude vrijster Havisham zich over hem ontfermt. Mrs Havisham woont met de jonge, koele Estella op een gigantisch landgoed, waar het somberheid alom is en de tijd al decennia stilstaat. De klok is blijven steken op het moment dat Mrs Havisham op haar huwelijksdag in de steek werd gelaten door haar verloofde; een vernedering die zij nooit te boven is gekomen.

Mecenas

Pip is een van de jongens uit de buurt die worden 'geronseld' om met Estella te komen spelen. Via de jonge schoonheid voert Mrs Havisham haar wraakzucht bot, door haar te conditioneren om zoveel mogelijk harten te breken. Ook Pip verliest zich in Estella, die er echter niet over piekert het aan te leggen met plattelandsjochies. En zo triggert zij in Pip het verlangen om op te klimmen op de maatschappelijke ladder: een ambitie die jaren later wordt ingelost als een onbekende mecenas zijn leven als jongeman-van-stand in Londen wil financieren.

Opportunisme

De komische noot die Dickens ondanks alles in zijn werk wist te handhaven, is in deze tv-verfilming ver te zoeken. Integendeel; het is een vrij naargeestige adaptatie over hebzucht, illusies, onmogelijke liefdes, en destructieve manipulaties die leiden tot afbladderende ethiek. Alsof Dickens zijn personages op de proef heeft gesteld, en er bijna geen een door de zware test van het leven komt zonder te corrumperen. Interessant is deze tv-film zondermeer, met een hoofdpersoon die morele keuzes maakt waardoor hij zich als karakter niet bepaald sympathiek ontplooit - eerder als opportune vlegel. Hij bruuskeert daardoor zijn eigen great expectations, al is hij wel weer mans genoeg om de consequenties van zijn daden in te zien. En zo vermijdt de regisseur (Julian Jarrold), net als Dickens, de boobytrap van het makkelijke moralisme.