Napola

Twee generaties later buigen jonge Duitse regisseurs zich over het zwarte hoofdstuk in hun geschiedenis. Napola van Dennis Gansel is daarvan een goed voorbeeld.

Das Reich

Een Napola (Nationalpolitische Erziehungsanstalt) is de kweekschool waar jonge Duitsers werden opgeleid conform Hitler's ideologie. Blonde, blauwogige, krachtige jongens die getraind werden om als gouwleiders de toekomst van het Dritte Reich te beheersen. Deze cadetten werden superieur geacht, hét elitekorps van Nazi-Duitsland; en die boodschap werd er goed bij ze ingeprent. Welk gevolg zulke lof heeft voor veel jonge, onzekere adolescenten is het thema van deze film.

Arische verleiding

Hoofdpersoon is Friedrich Weimer (Max Riemelt), die beantwoordt aan elk cliché van de Duitse übermensch. Breedgeschouderd, een kaak als een aambeeld, excellerend in de bokssport en natuurlijk hoogblond. Een Napola-recruteerder spiegelt hem een grootse toekomst voor op het genoemde trainingskamp, wat in schrijnend contrast staat met Friedrich's leven als arbeider in een eenvoudig gezin. Zie maar eens weerstand te bieden aan zo'n verleidelijk voorstel, en de jongen trotseert daarvoor zelfs de woedende protesten van zijn vader, die allang doorheeft welke brainwash-tactieken de nazi's voor zijn zoon in petto hebben.

Zwak en sterk

Gansel maakt overigens geenszins de fout om de Napola-cadetten als weerloze jochies af te schilderen. Het trainingskamp is een eclectische samenstelling van serieus gepassioneerde, fascistische etters tot en met poëtische tegenstanders van het regime, zoals de zachte Albrecht met wie Friedrich vriendschap sluit. Albrecht heeft dankzij zijn vader, een hooggeplaatste nazieofficier, al helemaal geen keuze over zijn leven - wat gevolgen zal hebben op een manier die aan Dead Poets Society doet denken. De Napolas waren brute instituten, waar de jongens tot op de bodem werden afgebrand om vervolgens gekneed te worden tot ideale gouwleiders van Das Reich. De abjecte theorieën van het fascisme werden er tijdens de les ingeramd, met uiteraard de pijler der indoctrinatie hoe de mensheid in zwakken en sterkeren verdeeld kan worden. Waarna weer een fysieke uithoudingsslag volgde om de jongens in te peperen dat zij tot het sterkere soort behoorden.

Volwassen keuzes

Riemelt speelt een voortreffelijke hoofdrol als het kloppende geweten van deze film. Eerst vooral bezig met zijn eigen persoon en toekomst, waarna hij door dramatische ontwikkelingen razendsnel volwassen wordt en de juiste keuzes leert te maken. De klassieke, bijna ouderwetse filmstijl en bijbehorende soundtrack die Gansel hierbij hanteert zijn niet bijster verrassend - anders dan je van een jonge filmmaker mag verwachten - maar blijken effectief voor het realiteitsgehalte van een historisch document. Napola is zeer zeker geen excuusfilm in de sfeer van 'Wir haben es nicht gewusst', maar een waardevolle bijdrage aan de reconstructie van een nog altijd verbijsterende periode in onze geschiedenis.

Tip de redactie