Beste oorlogsfilm aller tijden, en sowieso een van de beste films aller tijden: Francis Ford Coppola heeft in 1979 de juiste manier gevonden om de waanzin van oorlog op celluloid te zetten, en tot nu toe hebben maar weinigen hem naar de kroon kunnen steken.

Tere zielen

Voor de duidelijkheid: Apocalypse Now Redux is de versie zoals Coppola die bedoeld heeft. Met scènes die indertijd sneuvelden om de tere zieltjes van de kijker te sparen. Om de rol van Amerika in Vietnam iets te verzachten zal ook een motivatie zijn geweest voor die ingekorte versie indertijd, want de yanks komen weinig fraai uit de verf in deze adaptatie van Joseph Conrad's meesterwerk Heart of Darkness. Conrad situeerde zijn duistere gruwel in Afrika, maar zijn boek is een blauwdruk voor elke oorlog die waar dan ook wordt uitgevochten. Altijd smerig, altijd walgelijk, altijd zinloos, en altijd onvermijdelijk.

Psychisch geschonden

Wat er in Cambodja is gebeurd weten we. In Platoon van Oliver Stone bijvoorbeeld is die ook goed verbeeld, maar Coppola's film is toch beter. Naast bommen en granaten portretteert hij haarscherp het degradatieproces van soldaten die jarenlang tussen krijsende verminkten en ontplofte doden zitten. Ze worden cynisch, ze worden gek, ze worden fanatiek, bloeddorstig, wreed, storten in: niemand komt psychisch ongeschonden uit de oorlogshel, en Coppola heeft dat hallucinerend goed verbeeld.

The horror, the horror

Kolonel Kurz (Marlon Brando) is een officier in het Amerikaanse leger, die zó is doorgeschoten in zijn krijgstactiek dat hij een kleine moorddadige commune heeft opgericht midden in de jungle van Vietnam. Vanuit het Pentagon krijgt kapitein Benjamin Willard (Martin Sheen, piepjong nog) de opdracht om die Kurz een kopje kleiner te maken. Hij onderneemt de gierende odyssee door de oorlogszone in Vietnam, en treft onderweg Amerikaanse bataljons waar het ene personage nog geflipter is dan het andere. Ik noem Kilgore (Robert Duvall), die, u weet wel, die geur van napalm zo lekker vindt 's morgens. De fotograaf (Dennis Hopper) die een mafkees als Kolonel Kurz helemaal te 'wauw' vindt, en een surfer dude uit Californië die met zijn neus bovenop de warzone toch nog aan zijn gebruinde teint denkt.

Vijftien jaar investering

Het is oorlogsgekte ten voeten uit, en de film laat tegelijkertijd zien dat het proces dat uiteindelijk tot een oorlog leidt, niet te stoppen is. Soms moet dat stuiterende testosteron gewoon botgevierd worden waarna het weer een tijdje goed gaat. Zodra de herinnering aan de frontlinies verdwijnt, gaat het weer jeuken. En boud gezegd: er zijn ook genoeg mannen die soldaatje-spelen en al die ontploffende herrie bovenop de vijand eigenlijk wel erg lekker vinden.

Dus dames: blijft u baren, want de maniakken blijven hun soldaatjes nodig hebben. Wellicht verandert een en ander als mannen intensiever bij de opvoeding betrokken worden/blijven, want die zien dan dat het verdomde intens werk is om minstens vijftien jaar lang zo'n spruit groot te brengen. En een zware investering van vijftien jaar stuur je niet zo snel als slachtvee naar de frontlinies. Vergeef me dit cynisme - ook ik ontkwam niet aan de Kurz-koorts. En heel goed nieuws is dat in september een nieuwe editie van Apocalypse Now op DVD verschijnt met nog meer achtergrondinformatie. Daar wordt een mens erg hebberig van.


Bestel deze dvd direct:

Apocalypse Now Redux