Twee hopeloos verliefde mensen ondergaan een hersenspoeling om de herinnering aan elkaar uit te wissen: scenarist Charlie Kaufman ontving hiervoor een Oscar

Lyriek

Charlie Kaufman beukte in 1999 Hollywood binnen met Being John Malkovich. Een razend onvoorspelbare film waarbij de critici indertijd woorden tekort kwamen om hun lyrische aanbidding te omschrijven. Kaufman's films zijn ook nauwelijks in woorden te vangen. Althans, je kunt het verloop van het verhaal wel vertellen, maar de lezer krabt zich daarbij al snel achter de oren met een verbijsterd: "Huh?"

Geheugenverlies

Eternal Sunshine of the Spotless Mind (die titel alleen al) is even ongrijpbaar, en tragischer van toon dan Being John Malkovich of diens opvolger Adaptation. Centraal staat het paar Joel (Jim Carrey) en Clementine (Kate Winslet). Het verhaal ontwikkelt zich via flashbacks en flashforwards, en begint bij solo Joel. Als Joel in een verlaten kustplaatsje Clementine in zijn blikveld krijgt, kan hij zijn ogen niet van haar afhouden. Zij is aangenaam geamuseerd door die belangstelling; verder niets. Zonder het te beseffen scheurt ze daarmee Joel's hart aan repen.

Terug in de tijd

Clementine en Joel, zo leren we via flashbacks, hadden ooit de meest intense liefde van deze planeet. De intensiteit groeide uit tot een sta-in-de-weg, maar zonder elkaar leven was ook onmogelijk. Clementine, een en al levenslust, schreef zich in bij een psychiatrische kliniek die haar herinnering aan Joel zou wegvagen, opdat zij doorkon met leven. Ten einde raad besluit Joel hetzelfde te doen, maar krijgt spijt halverwege de behandeling: hij zoekt naarstig naar middelen om de herinnering aan Clementine in geheime plekken in zijn mind op te slaan.

Boodschap

Eternal Sunshine gaat niet zozeer over liefde, als wel over dat ongrijpbare dat ons bij geboorte is meegegeven: de herinnering. Een menselijke eigenschap die ons tot hemelen kan bewegen en tot waanzin drijven. Kaufman en co-scenarist Michael Condry hebben dat met dit script weergaloos vorm gegeven. De boodschap - jawel, er is er een - komt aan het eind. Hoe pijnlijk herinneringen ook kunnen zijn, de ervaring is onderdeel van het leven geworden. Het heeft een functie, het moet een plaats krijgen, en in retrospectief beschouwd worden als een keuze die is gemaakt op dat moment en op die plaats. Er zal vrijwel niemand te vinden zijn die niet ooit een keuze betreurt of heeft betreurd, waartegenover dan weer het besef moet staan dat het desalniettemin een bewuste keuze was, met een reden. En die redenen zijn niet uit te wissen, net zo min als het verleden gewist moet worden. Zeker in het geval van liefde: hoe dramatisch de afloop ook, het is geen boodschapje dat je bij vertoon van kassabon kunt inwisselen voor iets anders. Kaufman heeft met deze film daar alles over gezegd: terecht dat zijn commentaar in de extra's hierop nogal lauw is. Er valt namelijk niets meer aan toe te voegen.


Bestel deze dvd direct:


Eternal Sunshine Spotless Mind
Michel Gondry