The Believer

Heftige film over een joodse jongen die de kant kiest van de neonazi's en KKK. Gebaseerd op ware gebeurtenissen

Antisemitisme

The Believer is al sinds 2001 (!) een hete aardappel. Op het Sundance Filmfestival viel hij in de prijzen, maar de distributeurs waagden zich er niet aan. Dat is op zich wel begrijpelijk, want hoe knap de film ook in elkaar zit: het is een krachtig politiek pamflet tegen antisemitisme, die echter ook als zoete koek geslikt kan worden door de verkeerde mensen.

Zwakte

We zien via flashbacks hoe Daniel Balint al op jonge leeftijd als yeshiva-student tekeer gaat tegen de joodse leer. "Welke God verlangt dat een vader zijn eigen zoon offert?" zegt hij, refererend aan het verhaal over Abraham en Isaac. "Dat moet een tiran zijn," concludeert hij. En met deze woorden legt hij de bodem voor wat zijn fundamentele weerzin tegen joden zal worden: ze bijten volgens hem niet genoeg van zich af en daarom wordt er veel te veel met ze gesold.

Neonazi

Balint wordt een typische neonazi: geschoren hoofd, kistjes en zelfs een uitdagend T-shirt met hakenkruis. Hij verschilt van de andere leden van zijn clubje door zijn scherpe verstand en welbespraaktheid. Die eloquentie over wat er mis zou zijn aan joden, is het voornaamste bezwaar tegen The Believer: zijn gruwelijke uitlatingen zijn koren op de molens van virulente racisten, die de onderliggende boodschap bepaald niet zullen begrijpen.

Zelfhaat

De jonge acteur Ryan Gosling speelt Balint, en dat doet hij net zo excellent als Edward Norton deed in American History X. De wilde woede in zijn ogen is een tragische uiting van zelfhaat. Balint is in constant gevecht met zijn identiteit, de geschiedenis van zijn volk, en het sluimerende antisemitisme waar maar geen oplossing voor lijkt te zijn: of ze nu over zich heen laten lopen, zich aanpassen als kameleons of zichzelf organiseren tot militaire supermacht.

Boodschap

Regisseur Henry Bean heeft met The Believer geen perfecte film afgeleverd, maar wel een die tot nadenken stemt. Dat zijn boodschap foute interpretaties zal oogsten, staat buiten kijf. Maar aan foute interpretaties is nooit gebrek geweest. En aan foute mensen ook niet.

Tip de redactie