In het feeërieke Noord-Engelse dorpje Cranford zijn grote veranderingen op komst. De kenteringen die zich voltrekken in the Ol' British Empire zijn tot in de verste uithoeken te merken, al komen ze slechts in schokgolfjes op deze plattelandsgemeente aan. Maar ze komen.

Het dorp dat wordt overbevolkt door trouwlustige dames, oude vrijsters en weduwen, raakt in eerste instantie in beroering door de komst van de knappe jonge arts Frank Harrison (Simon Woods). De eerste keer dat hij zijn ogen laat vallen op de prachtige jonge dochter van de dominee, Sophy, weet hij al genoeg.

Er zijn nog twee andere kapers op de kust die zich inbeelden dat de arts zijn hart aan hun heeft verpand, maar in Engeland mid 19de eeuw wordt over 'zulke aangelegenheden' niet gepraat en de misverstanden stapelen zich op.

Theekransjes

Er wordt alleen over gepraat tijdens de theekransjes waar de dames elke middag naar toe wolken, met vers geplukte bloemen in hun mandjes, de linten van de muts stevig om de kin gestrikt.

Die linten weerhouden hun er niet van om honderduit te babbelen en te insinueren. Innuendo dat zorgt voor soms hilarische, soms dramatische, soms absurdistische verwikkelingen.

Sterrencast

Met een cast als Imelda Staunton, Francesca Annis, Judi Dench en Michael Gambon en kundig door elkaar verweven verhaallijnen is Cranford qua niveau Sense & Sensibility met Kate Winslet en Emma Thompson, maar dan vele fijne uren langer.

Die vele uren scheppen ruimte voor vele personages, en die beleven ieder op hun eigen manier de veranderingen in het Britse rijk. De macht van de aristocratie is tanende, hier schitterend verbeeld door de bleek geschminkte Annis, met hoog opgetast zilvergrijs kapsel en zachte stem.

Verzet

Als Lady Ludlow verzet zij zich hevig tegen de eerste ideeën om onderwijs voor iedereen in te voeren. Haar accountant heeft hart opgevat voor de jonge zoon van een stroper, die leergierig is maar zonder hulp van hooggeplaatsten geen enkele kans maakt.

En de komst van een spoorlijn, die dwars door Ludlows landgoed zou moeten lopen, is de eerste aanzet van een infrastructuur die verstrekkende gevolgen zal hebben voor de hele westerse wereld.

Dear Miss Matty

Het hart van de damesclub is de in- en inlieve Matilda 'Miss Matty' Jenkins, formidabel vertolkt door Judi Dench.

Haar eerste grote liefde mondt uit in een persoonlijke tragedie, dat ze net als alle andere tegenslagen waardig en berustend accepteert, te midden van mandjes lavendel, gezelschapsdames en bediendes die haar op handen dragen.

Verandering

Wie net in Cranford stapt, kan misschien denken dat dit een ouderwetse chick-flick is. Maar dat is het niet. De focus ligt weliswaar meer op de vrouwen dan op de mannen in Cranford, maar interactie tussen die twee seksen verlevendigt de verhaallijnen.

Verandering - in dit geval industrialisatie - voert de boventoon, tezamen met de angst voor die verandering. Het is echter de nieuwe medische technieken waarmee levens worden gered en de middenklasser een opper- en onderklasser redt. Waarmee maar weer eens wordt aangetoond dat verandering op zich geen slechte zaak is.