'Bedrijfsmodellen gaan veranderen'

AMSTERDAM – Bedrijfsmodellen gaan veranderen. Oude bedrijven houden zich te strak vast aan conventionele modellen en puur financiële maatstaven. Vooral duurzaamheid zal straks de boventoon voeren.

Dit stelt hoogleraar duurzaam ondernemen Jan Jonker van de Radboud Universiteit in Nijmegen. Burgers en lokale overheden vullen het gat op dat ondernemingen laten liggen. “Dit is niet iets dat ik met zorg verzin, ik zie dit gebeuren.”

Jonker doet onderzoek naar duurzame bedrijfsmodellen. Op basis van interviews en praktijkvoorbeelden ziet hij veranderingen plaatsvinden.

“Je ziet het overal. Burgers die coöperaties beginnen, bijvoorbeeld om duurzame energie te stimuleren. Inmiddels zijn er enkele honderden energiecoöperaties begonnen in Nederland.”

Lokaal energiebedrijf

In Groningen werd onlangs een lokaal energiebedrijf opgericht, Grunneger Power. Met hulp van de gemeente Groningen probeert het kleine bedrijf gasbaten om te zetten in investeringen in duurzame energie.

“Wie had dat kunnen bedenken? Het gaat om iets wat zich aan het ontwikkelen is. Sommigen doen het vanuit idealistisch oogpunt, maar het is wel zeker een business.”

Coöperatie

Een opvallend resultaat is de aantrekkelijkheid van de coöperatie als rechtsvorm. Veel projecten ontwikkelen zich als coöperatie. Jonkers denkt dat dit zich verder gaat ontwikkelen. Iets waar hij ook aandacht zal besteden in het eindrapport dat 1 juni wordt gepresenteerd tijden een mini-symposium.

“Misschien moeten we nog een nieuwe vorm bedenken.” Jonkers denkt zelf aan netwerkorganisaties, waarin de ondernemers als losse ondernemers samenwerken.

Waardecreatie

Het verschil met conventionele bedrijven ligt vaak in de waardecreatie. “Veel bedrijven denken vaak aan financiële waardecreatie, maar deze mensen hebben andere doelen. Aandacht of duurzaamheid kan bijvoorbeeld ook waarde hebben, het transactiespectrum verandert”

Jonker onderzoekt nu wie deze mensen zijn en hoe ze nieuwe bedrijfsmodellen ontwikkelen. Zo worden ideeën uit alle hoeken van Nederland gebundeld zodat anderen er van kunnen leren.
Ook ondernemingen kunnen hiervan leren, denkt Jonker. “Je moet bij zijn als bedrijf. Zie het als een maatschappelijk laboratorium. Business wordt niet meer ‘as usual’.”

Praktijk

Jonker geeft een voorbeeld waarbij ouderenzorg tussen een groep van enkele honderden mensen wordt gedeeld. De groep regelt zelf de verzorging in de vorm van een coöperatie.

Een ander voorbeeld is het ontwikkelen van benzineloze auto’s. “Mensen zijn niet tevreden met het huidige aanbod auto’s, dus gaan ze zelf iets ontwikkelen. En dat prototype is er nu.”

“Maar ze gaan niet meer in zee met bestaande partijen. Ze zoeken nieuwe uit”, aldus Jonker Bedrijven kunnen vooral qua duurzaamheid hiervan leren. Alles moet straks recyclebaar zijn, energie neutraal en voorzien van een ‘levencycluspaspoort’, zo benadrukt de hoogleraar.

Houten windmolens

“Als je nu houten windmolens wil verkopen, kom je ook niet meer dan de bak. Je moet echte innovatie stimuleren – doorbraken forceren”, legt Jonker uit.

“Toegegeven, er komt straks ook veel niet tot bloei bij deze nieuwe bedrijven, maar er komen een paar projecten bovendrijven die opvallen en die het verschil gaan maken.”

Lees meer over:
Tip de redactie