AMSTERDAM – Met het herstel van de Westerse economieën uit het dal van de kredietcrisis heeft ook de olieprijs de weg omhoog gevonden. Een vat ruwe Amerikaanse olie werd vrijdagmorgen voor bijna 105 dollar verhandeld. Tijdens de crisis kostte een vat nog ongeveer 40 dollar.

Voor de crisis noteerde een vat bijna 150 dollar. Analisten denken dat de olieprijs hard op weg is om dit niveau weer te halen. Gaan bedrijven door een duurdere olieprijs op zoeken naar duurzame alternatieven?

“Nee”, is het kordate antwoord van Reyer Gerlagh, hoogleraar milieu-economie van de universiteit in Tilburg. “Bedrijven gaan natuurlijk wel op zoek naar alternatieven, maar in de huidige omstandigheden stimuleert de stijgende olieprijs meer investeringen in vieze energie.” Hiermee bedoelt Gerlagh bijvoorbeeld de oliewinning uit teerzanden.

Rendabel

Voor de dure olieprijs was dit niet rendabel, maar inmiddels zijn bedrijven weer de mogelijkheden aan het bekijken om uit andere plekken olie te pompen.

De hoogleraar noemt vijf soorten energiebronnen die we gebruiken: olie, gas, steenkool, nucleair en hernieuwbare energie. Als één van deze duurder wordt, betekent dat niet per se dat elk andere energiebron aantrekkelijker wordt.

“Olie is bijvoorbeeld niet heel erg belangrijk voor de elektriciteitsvoorziening in Europa. Het wordt veelgebruikt voor transport en hiervoor zijn de alternatieven zeer kostbaar. Op de korte termijn zal een hoge olieprijs niet veel uitmaken”, verklaart Gerlagh.

Pasje

“Veel mensen rijden met de auto van de zaak met zo’n pasje. Dan is de benzineprijs irrelevant, die mensen gaan niet minder rijden. Auto’s zouden misschien kleiner en zuiniger worden, maar vooral van de lage inkomensgroepen kun je verwachten dat ze minder gaan rijden.”

Als de olieprijs stijgt, wordt duurzame energie toch rendabeler? “Schone energie kan rendabel worden, maar als vuile energie nog rendabeler is, dan kiezen bedrijven toch voor het laatste”, volgens de hoogleraar. “De markt kijkt om zich heen en denkt: ‘we zijn bekend met fossiele energie’. Dus investeren ze daarin.”

Gerlagh benadrukt dat de overheid duurzame investeringen echt moet stimuleren. “De overheid geeft aan de linkerkant en neemt aan de rechterkant.” De regering moet volgens de hoogleraar een duidelijker signaal afgeven naar de markt. “De overheid moet commitment uitspreken. Alleen dan zal een hoge olieprijs een duurzame ontwikkeling in gang zetten.””

Koppeling

Richard van Pelt ziet wel dat de investeringen toenemen in duurzame projecten. Van Pelt is verantwoordelijk voor de inkoopkant van enegergiebedrijf Greenchoice, gespecialiseerd in duurzame energievoorziening. “In 2008 zag je ook dat de investeringen toenamen”, verklaart hij

Hoewel in Nederland olie bijna niet wordt gebruikt voor de elektriciteitsvoorziening zijn de elektriciteitsprijzen wel gekoppeld aan de olieprijzen.”Die koppeling is geen 100 procent”, voegt Van Pelt toe.

Hij geeft een voorbeeld: Voor windenergie reken je een kale elektriciteitsprijs. Pas wanneer die op 10 cent ligt is het rendabel. Nu ligt die op 6 cent. Ter illustratie: in 2008, voordat de olieprijzen daalden lag de prijs op 10 cent.

Goedkoper

Verder benadrukt Van Pelt dat investeringen in duurzame energie steeds goedkoper worden. “Net zoals bij computers waarbij de technologie om de zoveel jaar verdubbelt.” Daarnaast wordt energie steeds duurder.

“Je hebt dus een stijgende lijn van de energieprijzen en de dalende lijn van de prijs van duurzame technologie. Als die op een gegeven moment bij elkaar komen krijg je een stabiliteitsprijs.”

Ook Eric Bakker, topman van windmolenfabrikant EWT, ziet ook zeker het aantal investeringen in duurzame energie toenemen met een stijgende olieprijs.

Onderdelen

Hij ziet dat bijvoorbeeld als hij onderdelen wil bestellen bij zijn toeleveranciers. “Een jaar geleden kon ik binnen een dag een order maken, nu kan ik pas volgend jaar een slot krijgen.”

Hoeveel extra orders EWT zelf krijgt kan Bakker niet zeggen .“Er zit vaak een jaar vertraging tussen. Er zijn maar weinig projecten die op de plank liggen te wachten totdat de olieprijs hoger wordt”, zegt Bakker.

Vraag

Of een stijgende olieprijs uiteindelijk de duurzame sector groter gaat maken dan de oliesector betwijfelt hij. “Het niet gebruiken van energie heeft nog een hele grote slag te maken, bijvoorbeeld led-lampen.

“Verder blijft er altijd een zeker hoeveelheid energie die moet worden opgewekt uit fossiele brandstoffen. Het is niet de prijs die het bepaalt, maar de vraag.”