De hoge en duurdere laag van design is zelden duurzaam en dat moet anders, vinden architecten Jelle Grevink en Pepijn Determann. Ze bedachten een lamp van restmateriaal. Maar hoe kom je aan dat spul?

  • Wat: Gausta
  • Waar: Design Perron (Station), Fuutlaan 12, 5613 AB Eindhoven
  • Wanneer: 19 - 27 oktober

Jelle Grevink en Pepijn Determann ontmoetten elkaar op de TU Delft, waar ze studeren om architect te worden. "De ideeën die je daar bedenkt, zijn veel grootschaliger dan een lamp. Maar ze komen ook nog niet tot uitvoering. Daarom zijn we anderhalf jaar geleden gaan experimenteren met dingen die we echt zelf konden bouwen."

Het duo wil zich onder de naam Elpee richten op high design, het hoge en duurdere segment. "Design uit deze categorie wordt vaak nog gemaakt van vervuilend materiaal, zoals chroom en aluminium. Daar ligt dus een grote uitdaging", legt Determann uit.

In high design wordt restmateriaal volgens de architect echt gezien als afval. "De focus ligt in die sector meer op nieuwe materialen. De enige innovatie die er soms is, is op het gebied van recycling." In dat geval gaat de reststroom van een materiaal in de shredder en wordt met de vezels een nieuw materiaal samengesteld, vertelt de architect.

"Dit wordt ook wel downcyclen genoemd, je bouwt er geen kringloop mee op. Wij willen juist bestaande materialen na hun eerste leven hergebruiken, zonder ze in de shredder te stoppen (upcyclen, red.)."

Daarbij was het doel ook al snel om met restmateriaal aan de slag te gaan. Maar het blijkt lastiger om aan dat materiaal te komen. "We zijn volop op zoek naar mogelijkheden", vertelt Determann.

Nieuw restmateriaal moet maandelijks beschikbaar zijn

"Je moet materiaal vinden dat ook wekelijks of maandelijks beschikbaar komt. Het materiaal wordt bijvoorbeeld elke maand gedumpt, waar je het kunt onderscheppen voordat het de shredder ingaat om te downcyclen."

Werken met geüpcycled materiaal is makkelijker, legt de architect uit. "Als we de lijnen kort houden, kunnen we sneller aan materiaal komen." Voor nu zijn de twee nog met mdf aan het werk.

Dit is een gedowncycled materiaal en is dus door de shredder gehaald. "Het is voor ons een eerste stap om de productielijn op te zetten, maar niet ideaal of erg duurzaam."

De lamp in een huiselijke setting. (Foto: Elpee)

Mdf wordt nu al gebruikt voor het opbouwen van exposities en ook steeds meer in ontwerpen voor lampen, maar nog niet echt in high design." Het materiaal moet ook met een laser gesneden kunnen worden, want dat is het plan van het duo.

"Met ons initiatief willen we allereerst laten zien dat mdf ook voor design te gebruiken is. Uiteindelijk willen we aantonen dat elk laagwaardig materiaal te gebruiken is."

Duo ontwierp een demonteerbare lamp van mdf

Na meerdere tests en prototypes ontstond de met de hand gemaakte lamp Gausta, een volledig demonteerbare lamp met vervangbare onderdelen. "Dat maakt het tot een duurzaam product." Dat de lamp nu van het laagwaardige materiaal mdf is, is een eerste stap.

En dus gaat de zoektocht naar restmateriaal verder. "De afvalstroom in Nederland is veel groter dan het restmateriaal dat afgenomen wordt. Met een enthousiaste aanpak hopen we bedrijven te motiveren om hun eigen restmateriaal te hergebruiken."

Keuze tussen weggooien of hergebruiken kan lastig zijn

Ook in de bouw zien aannemers en slopers dat ze materialen niet zomaar moeten weggooien, aldus Determann. "Maar het is zoveel makkelijker om iets nieuws te bestellen. Dat maakt het een lastige of juist makkelijke afweging voor velen."

De impact van architectuur op onze omgeving is groot, benadrukt hij. "Het gaat om tonnen aan materiaal met soms een hoge uitstoot of grote voetafdruk. In de designwereld is die impact kleiner en in het hoge segment gaat het vaak om kleine hoeveelheden. Het is dus moeilijker om in die sectoren een kringloop op te zetten."

Voor nu is het doel vooral om met de Gausta een dialoog over de levensduur van materialen te starten. "Als je alles kunt vervangen, blijf je ook langer betrokken bij een product. De levensduur wordt verlengd door jouw aanpassingen."

Het duo is al blij met het ontwerp van de lamp. De zoektocht naar restmateriaal gaat ondertussen door. "Uiteindelijk willen we high design op een duurzame manier gaan maken."