Wat als de geluidservaring voor mensen met gehoorverlies te verbeteren is door de toevoeging van een ander element? Designer en muziekproducer Rocco Giovannoni ontdekte dat water de kwaliteit van het geluid flink verbetert.

  • Wat: Inmergo
  • Waar: Klokgebouw (Hal 3), Klokgebouw 50 5617 AB Eindhoven
  • Wanneer: 19 - 27 oktober

Het effect van botgeleiding is inmiddels door de grote producenten van koptelefoons ontdekt. Dit is een manier waarmee muziek niet via je oren binnenkomt, maar via bijvoorbeeld je jukbeenderen bij je binnenoor terechtkomt. Maar muziekproducer Rocco Giovannoni is niet onder de indruk van de geluidskwaliteit van deze apparaten.

Hij besloot zich op dit onderwerp te richten voor een opdracht aan het Royal College of Art die om onze zintuigen draaide. De botgeleidingstechnologie is al bekend sinds de jaren zeventig en tachtig.

"Ons oor is in drie delen te verdelen, het binnenoor, het middenoor en het buitenoor", legt de designer uit. Met botgeleiding kan het geluid je midden- en buitenoor omzeilen en direct bij je binnenoor komen."

Beperkte frequenties te horen

Een boeiende ontwikkeling, maar Giovannoni was teleurgesteld in de geluidskwaliteit van de producten vanwege de beperkte hoeveelheid frequenties, ook wel toonhoogtes, die te horen zijn. "Er klinkt bijna geen bas, het geluid klinkt niet erg vol en je hoort vooral hoge tonen."

Normaliter heeft geluid ook lucht nodig om die frequenties hoorbaar te maken. Maar dat zorgt volgens de designer voor beperkte opties. "Daarom begon ik te onderzoeken of een vloeibaar element daar iets aan verandert."

En dus kocht Giovannoni een waterbestendige speaker, liet een laag water in een pan lopen en stak daar vervolgens zijn hoofd in. "Wat je dan hoort is echt ongelofelijk. Je hoort veel meer bas." Geluiden klinken onder water, bijvoorbeeld in een zwembad, vaak wat gedempt, maar dit hangt volgens de designer af van de hoeveelheid water.

Geluid reist sneller onder water

"Onder water kan een geluid dat van veraf komt, heel dichtbij klinken. Alsof het in je hoofd zit. Geluid reist 4,3 keer sneller in water dan in de lucht, dus het is efficiënter." Bij het gebruik van lucht is er daarnaast ook meer kracht nodig, zoals bij subwoofers.

Tijdens het testen ontdekte de designer dat de hogere frequenties meer moeite hebben met het water. "Maar door te spelen met de hoeveelheid water, kreeg ik ook verschillende akoestische resultaten." Met hulp van experts wist Giovannoni zijn onderzoek uit te breiden.

Het experiment bracht hem bij water in een gelvorm, wat interessante resultaten opleverde. "Het gaat er vervolgens om dat die gel zo dicht mogelijk bij de schedel komt te zitten. Hoe dichterbij, hoe beter."

Tijdens het zoekproces naar gels kwam de designer uit bij ultrasonic gel, die gebruikt wordt bij echo's voor zwangere vrouwen. "Die gel zorgde ook voor een betere kwaliteit van de hogere tonen."

Bas in je lijf voelen

Met die gel wil de designer hetzelfde effect nastreven als tijdens een concert, als de bas je lijf laat trillen. "Datzelfde effect is te bereiken met water, wat de geluidservaring nog beter maakt." Giovannoni verwachtte dit effect totaal niet te ontdekken, "maar dat maakt dit proces zo leuk".

En er zijn ook de momenten waarop de designer zich afvroeg wat hij in vredesnaam aan het doen was. "Je duikt er gewoon in, zonder te weten wat je gaat vinden, en het is ingewikkelde materie. Daardoor twijfel je soms aan jezelf. Is het niet een stom idee? Heeft iemand dit niet al gedaan?"

Je weet nooit wat voor resultaat eruit komt. "Maar toen ik mijn hoofd in die pan stopte en het geluid echt voelde, toen ben ik mijn intuïtie gaan volgen, omdat ik echt geloofde dat hier iets bijzonders gebeurde."

Al zijn bevindingen heeft hij verwerkt tot twee producten, een koptelefoonconcept met twee eenheden op het hoofd, en een sensorische helm met vijf eenheden.

De sensorische helm met vijf elementen (foto: Rocco Giovannoni)

Verder onderzoek nodig

Giovannoni's doel is het creëren van een hifi-ervaring voor mensen met hoorproblemen. "Maar deze technologie kan ook gebruikt worden voor virtual reality of geluidstherapie. Mogelijk wordt dit de toekomst van muziekervaringen met hifi."

Zijn bevindingen zijn al opgepikt door organisaties voor mensen met gehoorproblemen. "Ik heb ze een test gestuurd en ze zijn enthousiast. Ik wil de kwaliteit blijven verbeteren."

Er is nog veel onderzoek en ontwikkeling nodig voordat het de markt op kan, weet Giovannoni. "Maar ik hoop dat de grote bedrijven zien dat een investering in een project als dit iets moois kan opleveren voor mensen met gehoorproblemen."