Is je elektrische tandenborstel kapot? Houdt je koffiezetapparaat ermee op? We gooien ze weg en kopen een nieuwe. Zonde, zegt designer Tomi Laukkanen. Dus zocht hij naar een manier om apparaten beter te kunnen repareren.

  • Wat: Worthy
  • Waar: Klokgebouw, Klokgebouw 50, 5617 AB Eindhoven
  • Wanneer: 19 - 27 oktober

Elektrisch afval is een van de snelst groeiende afvalstromen in de wereld. De Finse designer Tomi Laukkanen besloot zijn afstudeeropdracht aan het Royal College of Art in Londen aan dit onderwerp te wijden. "Ik ben altijd al geïnteresseerd geweest in duurzaamheid en hoe we de levensduur van producten kunnen verlengen."

Uit een onderzoek van Natuur & Milieu onder vierhonderd coördinatoren van Repair Cafés blijkt dat 70 procent het steeds lastiger vindt om elektrische apparaten te repareren. Dit komt vooral doordat apparaten niet open te maken zijn (noemde 80 procent van de respondenten), er specialistisch gereedschap nodig is (61 procent) of onderdelen verlijmd of versmolten zijn (57 procent).

Designer dook in korte levensduur van producten

Toen Laukkanen wist dat hij zich op dit onderwerp wilde richten, begon hij met zijn onderzoek. "Ik heb geprobeerd het terug te brengen naar een kleiner deel van het probleem en zo kwam ik uit op de batterijen. Batterijen gaan ongeveer drie tot vijf jaar mee. Zelfs korter als je ze niet op de juiste manier gebruikt."

De designer startte een online onderzoek en vroeg respondenten naar hun kapotte apparaten. Hoe vroeg waarom de producten niet meer te gebruiken zijn en hoe dat komt. "Het antwoord dat het vaakst werd gegeven was: 'Ik weet niet waarom het niet meer werkt.' Ik denk dat mensen iets soms wel wíllen maken, maar het niet zelf kunnen."

Laukkanen haalde apparaten uit elkaar

Op de markt kocht de designer allemaal tweedehands apparaten om die vervolgens uit elkaar te halen. "Wat zit er allemaal in, hoe is het gebouwd? Ik zag dat ze allemaal deels dezelfde componenten hadden, zoals batterijen en oplaadelementen. Het zijn vaak dezelfde soort batterijen, zoals je ook in de winkel kunt kopen. Maar ze hebben een andere afmeting of vorm."

Dat is bewust gedaan, zodat jij het apparaat niet zelf kunt repareren en dus een nieuwe koopt, zegt Laukkanen. Zo ontstond het idee om de batterij te versimpelen, zodat je die zelf kunt vervangen. "Door zelf je apparaat te repareren, krijg je er meer kennis over en kreeg je meer zelfvertrouwen", aldus Laukkanen.

Laukkanen besloot zelf een serie producten te maken die je in de badkamer kunt gebruiken. Een elektrische tandenborstel, een scheerapparaat en een tondeuse. "Wie deze apparaten uit elkaar haalt, ziet dat er veel dezelfde componenten in zitten. Het enige dat vaak afwijkt, is het besturingsonderdeel dat het product controleert en voor verschillende snelheden zorgt."

Alle onderdelen van Worthy met verpakking (bron: Worthy)

Alles dezelfde batterij

Na een zoektocht naar de juiste maten, maakte Laukkanen een batterij die in alle drie de apparaten past. Daarna ontwierp hij de omhulsels en een systeem om ze op een makkelijke manier in elkaar te zetten.

De consument krijgt de losse onderdelen en moet de drie apparaten zelf in elkaar zetten. "Zo creëer je er een band mee en wil je denk ik later ook eerder proberen om het te repareren."

Laukkanen wil mensen vooral laten nadenken over de hoeveelheid elektrisch afval die ze in huis hebben. "Ik zou het natuurlijk geweldig vinden om dit product daadwerkelijk te verkopen. Er is al wat interesse getoond in het project, maar ik ben vooral een designer die wil laten zien dat we verspilling kunnen tegengaan als we apparaten anders bouwen."