Met het project Home Smart Home probeert VPRO Medialab een blik te geven op onze digitale wereld in ons huis en op nieuwe ontwikkelingen die eraan komen. Ook worden de vragen en bezwaren die technologie oproepen besproken. Willen we wel dat apparaten weten waar we behoefte aan hebben?

Ons hele huis staat binnenkort vol met connected devices. Apparaten zoals de tv, de thermostaat of de wekker die zijn gekoppeld aan het internet. We bestellen boodschappen online en kunnen de verlichting in huis via een app bijstellen. VPRO Medialab vond dit reden genoeg om verder na te denken over de rol van deze apparaten in ons huis. Verandert ons leven als er wordt meegeluisterd?

"Ook de VPRO moet als omroep nadenken over wat technologie aan ons werk verandert, met de komst van virtual reality en big data. Daarom onderzoeken wij de verhalende potentie ervan", vertelt Annelies Termeer van VPRO Medialab. In Amerika heeft een op de zes al een smart speaker in huis. Die is via spraak te bedienen en geeft antwoord op allerlei vragen. Van verkeersinformatie tot sportuitslagen of recepten. "Op die manier worden jouw gewoontes vastgelegd, waardoor het apparaat weet waar je behoefte aan hebt en dingen voor je kan beslissen." De informatie of data die dat oplevert wordt soms ook gebruikt of zelfs verkocht.

Huishouden ondersteunen

Om de discussie over dit soort apparaten aan te wakkeren presenteert VPRO Medialab tijdens Dutch Design Week in het Albert van Abbehuis een expo. Deze bestaat uit de Connect-kamer en de Disconnect-kamer. In de Connect-kamer zijn de nieuwste slimme apparaten te zien die het huishouden kunnen ondersteunen. In de Disconnect-kamer is juist geen digitaal apparaat te vinden, en zijn bijzondere kunstwerken te zien die een tegendraads scenario schetsen. "Je laptop kan je dichtklappen, maar deze smart home devices zijn op de achtergrond altijd aan. Iedereen wil wifi overal ter wereld, maar dat niet willen is moeilijker. De Disconnect-kamer draait om het willen ontsnappen eraan", vertelt Termeer. Ook zijn er drie korte films geproduceerd door jonge filmmakers die het samenleven met een smart speaker onderzoeken.

Tot slot is er een vierde scenario, een ervaring die per tijdslot te boeken is. "We noemen het project Ellis." Met een koptelefoon op ga je op bezoek bij een oude dame die in dat huis woont. "Ze is beetje dementerend, maar kan zelfstandig thuis wonen dankzij de slimme apparaten in het huis." Als bezoeker heb je de rol van het menselijke contact, de vrijwilliger die bij haar langskomt, legt Termeer uit. "Je wordt door een aantal kamers geleid en ontdekt dingen over haar leven. Hiermee willen we mensen aan het denken zetten over het feit dat er steeds meer apparaten zijn die dat soort taken overnemen. Hoe ver wil je gaan? En komt het menselijk contact daarmee onder druk te staan?"

Praten kinderen met apparaten?

De komst van al deze apparaten en hulpmiddelen zorgen ook voor veel vragen. "Wil je bijvoorbeeld ook dat je kinderen gaan praten met die apparaten. Is dat goed of juist slecht? En vragen ze dan straks niets meer aan hun ouders?" Het project toont zich neutraal in die kwestie en laat vooral verschillende kanten van de zaak zien.

Op de debatavond die georganiseerd wordt in de Effenaar wordt naar aanleiding van de korte films dit onderwerp besproken met wetenschappers en filosofen. Wat kan wel en wat kan niet? "Mensen zijn nu nog heel sceptisch als je over deze ontwikkelingen praat, maar in Amerika, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk is het al veel gewoner. Daarom is het goed om stil te staan bij dit onderwerp. Dit wordt de toekomst."

Home Smart Home is de hele week te bezoeken in het Albert van Abbehuis in Eindhoven.