Tijdens Dutch Design Week laten ontwerpers zien hoe zij nadenken over onze toekomst, zowel nabij als ver weg. Daarom vragen we hoe hun vakgebied eruitziet in de verre toekomst. Vandaag: Michel Schreinemachers, eigenaar van architectenbureau NEXT architects, over onze natuur in 2050.

We hebben als inwoners van Nederland steeds meer oog voor klimaatverandering, vertelt Schreinemachers, die zich bij NEXT vooral bezighoudt met grootschalige infrastructurele projecten. "Maar er zou meer beleving en betrokkenheid moeten zijn bij het onderwerp."

De meerwaarde van groen in onze stedelijke leefomgeving wordt steeds breder gedragen. "Dat werd voorheen 'een linkse hobby' genoemd. Maar je ziet nu dat het voorbijgaat aan de klimaatopgave."

Ziekenhuizen en gezondheidscentra onderschrijven bijvoorbeeld dat zicht op groen bijdraagt aan het genezingsproces van patiënten. "Een wandeling door het park, of alleen al uitzicht op bomen." 

Dat soort inzichten zal een grotere vlucht nemen, denkt Schreinemachers. "Hoe dichter en hopelijk duurzamer we gaan bouwen in steden, hoe beter ook de kwaliteit van groen in en om de stad moet zijn voor ons functioneren. Dat draagt ook bij aan de kwaliteit van leven."

Brug als attractie

Het is belangrijk om bij infrastructurele projecten ook de omgeving te betrekken, vertelt Schreinemachers. Het project Zaligebrug, waar hij als architect verantwoordelijk voor was, maakt onderdeel uit van de expositie van de Dutch Design Awards.

"Normaal gesproken verbindt een brug twee oevers, maar de Zaligebrug staat in de uiterwaarden bij Nijmegen. Dit gebied is ervoor gemaakt om bij hoog water onder te lopen. Daarom wilden wij een brug maken die zou spelen met het veranderende rivierlandschap." De brug verdwijnt dus langzaam onder water, waardoor hij een attractie wordt.

Belangrijk bij dit project is volgens Schreinemachers dat de waterveiligheid ook moet bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving. "Je kijkt met omgevingspartijen naar technische oplossingen, maar ook naar oplossingen die invloed hebben op de omgeving. Zo is het rivierenpark bij Nijmegen echt een toevoeging aan de stad en is het nu ook een sport- en recreatiegebied."

Kwaliteit van leven

Deze projecten gaan voorbij aan duurzaamheid, vindt de expert. "Het gaat echt over onze kwaliteit van leven. Dat zie je nu al aan de ontwikkelingen op dat gebied. Het gaat niet alleen over CO2-reductie, maar de focus ligt ook op hoe meer groen en biodiversiteit bijdragen aan onze gezondheid."

Er zijn al enkele verwachte trends in gang gezet, legt hij uit. "Al in 2000 deed NEXT een project over Nederland in 2030, 'Het gelaagde land' heette het. Hierin draaide het om contrast aanbrengen tussen de stad en de natuur. Die trend is weliswaar door de crisis afgeremd, maar het rivierenproject waar de Zaligeburg deel van uitmaakte is daar een goed voorbeeld van. Geografie veranderen door waterlandschappen toe te voegen."

Op de duurzaamheidsagenda staan daarnaast herbruikbare grondstoffen en het beperken van het gebruik daarvan. Dit heeft soms ook invloed op de biodiversiteit. "Huizen worden beter geïsoleerd, waardoor er geen plek meer is voor de huismus en de vleermuis. De huismus was in Amsterdam bijna verdwenen. Dan moet je maatregelen treffen om die diersoorten in stand te houden." 

De stad is bij uitstek ook een uitvalsbasis voor dieren, zegt Schreinemachers. "Biodiversiteit is immers belangrijk voor het in stand houden van ons landschap."

Problemen niet alleen aanpakken

De expert denkt dat de wereld te complex is geworden om dit soort problemen alleen aan te pakken. "We moeten integraal werken om dingen voor elkaar te krijgen. Rijkswaterstaat kan niet in zijn eentje een grote wateropdracht als de Zaligebrug uitvoeren. De wereld is te complex geworden om dat vanuit één discipline te doen. We zijn in Nederland gelukkig goed in samenwerken."

Dat is in andere landen moeilijker, maar wel noodzakelijk, benadrukt hij. Er blijven nog wel eens kansen liggen bij grote projecten. "Vooral als er niet naar de ruimte om het project heen gekeken is, blijven er kansen liggen. Als het breder wordt aangevlogen, dan is er meer kans om meerdere successen te boeken. Behalve klimaatverandering kunnen we dan ook bijdragen aan de kwaliteit van leven."

De presentatie van de Zaligebrug door NEXT architects is de hele week te zien op de overzichtstentoontstelling van de Dutch Design Awards, in Veem | Floor 3 in Eindhoven.