In Diergaarde Blijdorp is afgelopen week een ernstig bedreigde Rüppellsgier geboren. Het kuiken groeit niet op bij zijn ouders, maar bij een stel vale gieren in ARTIS. Vanwege een speciaal broedprogramma is het jong expres bij pleegouders geplaatst.

Blijdorp is onderdeel van een Europees programma dat bedreigde diersoorten helpt. De dierentuin heeft een methode bedacht om meer kuikens op de wereld te zetten dan er gierouderparen beschikbaar zijn. Bij gebrek aan eigen ouders krijgen de 'extra kuikens' een pleeggezin.

Gieren worden pas rond hun zesde jaar geslachtsrijp en leggen meestal maar één ei per broedseizoen. Maar als dat ei verloren gaat, kan de gier snel een tweede ei leggen. Dit inzicht heeft Blijdorp gebruikt om op een giervriendelijke manier een sterke reservepopulatie op te bouwen.

Zodra een van de bedreigde Rüppellsgieren in de aangesloten dierentuinen een ei legt, wordt dat snel weggehaald en naar de broedmachines in Blijdorp gebracht. Na tien dagen wordt met een speciale techniek gekeken of het ei bevrucht is. Meestal legt de gier dan binnen een paar weken een tweede ei.

Dit ei wordt vervangen door een 3D-geprint kunstei, zodat de vogel geen verschil merkt en het nest blijft verzorgen. Gedurende de volledige broedperiode van 55 dagen zorgt de gier voor het nepei, terwijl de echte eieren veilig in de broedmachine worden uitgebroed. Dankzij deze aanpak kunnen er meer gezonde gierkuikens geboren worden.

Van nep naar echt: de wisseltruc

Als gierkuikens uit het ei komen, worden ze de eerste dagen door personeel verzorgd. Daarna vindt een bijzondere wisseltruc plaats, zoals onlangs bij het koppel vale gieren in ARTIS. Dit koppel had een nest gebouwd en kreeg tijdelijk een nepei.

Toen de gelegenheid zich voordeed en het nest even onbeheerd was, hebben verzorgers het nepei verwisseld voor een Rüppellsgierkuiken uit Rotterdam. De vale gieren accepteerden het jong direct en verzorgen het alsof het hun eigen kuiken is.

Pleegouders 'heel beschermend'

"Een paar uur nadat het kuiken bij de ouders was neergelegd, begonnen de gieren het kuiken te voeren", vertelt Megan de Ruig, vogelverzorger in ARTIS, aan NU.nl. "Ze zijn heel beschermend en staan daarom ook letterlijk om het kuiken heen. Dat laat zien dat ze het als hun eigen jong beschouwen."

"De gieren krijgen twee keer per week karkassen te eten", legt de vogelverzorger uit. "Ze kauwen daarop en spugen stukjes vlees uit voor het kuiken. Het vlees is dan zachter en makkelijker verteerbaar, zodat het kuiken precies de voeding krijgt die het nodig heeft."

Met een lengte van 85 tot 103 cm, een spanwijdte van 2,6 meter en een gewicht van 6 tot 9 kilo is de Rüppellsgier een van de grotere gieren. Hij wordt door de Internationale Unie voor het Behoud van de Natuur gezien als 'ernstig bedreigd'. Dit betekent dat de vogel een groot risico loopt om uit te sterven.