Moeten we bang zijn voor beren na incidenten? 'Het zijn vooral planteneters'
Op diverse plekken in Europa deden zich recent incidenten met mensen en beren voor. Is het reëel dat de dieren ooit in Nederland terugkomen? En wat moet je doen als je ooit oog in oog met een beer staat?
Het was niet het eerste incident met beren in Europa. Zo kwam vorig jaar een jogger in de Italiaanse regio Trentino om het leven toen hij werd aangevallen door een beer. Het bracht een nieuwe discussie op gang over de gevaren van de dieren, die daar tussen 1996 en 2004 opnieuw werden uitgezet. Waar leven deze bruine beren eigenlijk in Europa en kunnen ze ook naar Nederland oprukken, zoals we eerder zagen met de wolf?
Tot pakweg achthonderd jaar geleden bevonden zich in Nederland ook bruine beren. "Er zijn in Nederland botten gevonden van de bruine beer en van de holenbeer, die nog veel langer geleden leefde", vertelt roofdierenexpert Dick Klees.
Anno 2024 is de bruine beer nagenoeg verdwenen in West-Europa, vertelt hij. Er leven alleen nog relatief kleine aantallen in onder meer het noorden van Spanje en Italië. Beren gedijen goed bij een heel specifiek landschap, dat vooral nog in het oosten van Europa is te vinden. Klees: "Als bos wordt afgewisseld met hoger liggend berggebied, dan kunnen er beren leven."
In Europa gaat het dan vooral om Scandinavië, Rusland en een aantal voormalige Oostbloklanden. Naar schatting leven er in Europa nog zo'n vijftienduizend bruine beren.
Beren komen niet ver
Het klopt dat beren zich kunnen verplaatsen en op zoek gaan naar een nieuwe leefomgeving als hun territorium bijvoorbeeld kleiner wordt, legt Klees uit. "Maar dan nog legt een beer maar relatief kleine afstanden af. Wolven kunnen 1.000 kilometer lopen. Maar bij beren komt dat maar zeer, zeer zelden voor."
Van nature mijden beren die plekken liever. Ze hebben volgens Linnartz een hekel aan mensen. "En mochten ze per ongeluk wel in stedelijk gebied belanden, dan is de kans groot dat ze worden aangereden of neergeschoten."
'Voor beren is vlees geen hoofdbestanddeel van dagelijks menu'
De enige beren die in Europa nog in het wild leven, zijn volgens Linnartz de exemplaren die conflicten met mensen uit de weg gaan. "Alle dieren die wel het conflict opzochten, overleefden dat uiteindelijk niet."
Dat beaamt zijn collega-expert Klees. "Voor beren is vlees geen hoofdbestanddeel van het dagelijkse menu", legt hij uit. "Het zijn vooral planteneters. Ze leven van bessen en wortels. Na de winterslaap hebben ze vaak wel behoefte aan eiwitten. Maar dan gaat het om muizen en konijnen. Beren zijn eerder scharrelaars dan jagers."
In Amerikaanse wildparken krijgen wandelaars uitgebreide instructies wat zij moeten doen als een bruine viervoeter hun pad kruist. "Het kan per soort verschillen", zegt de ecoloog. "Maar vermijd de confrontatie en houd of neem vooral afstand. En ga niet hard rennen: bij de meeste roofdieren stimuleert dat juist de achtervolging. En dan verlies je het als mens altijd."
