Bij een stalbrand in Elspeet zijn dinsdag 220 kalveren omgekomen. Dierenwelzijnsorganisaties Animal Rights en Wakker Dier stellen dat het besparen van geld bij de overheid en veehouders belangrijker dan dierenwelzijn lijkt te zijn.

"Wij roepen al jaren dat de maatregelen die worden genomen veel te minimaal zijn", zegt Kristel Grond van Animal Rights tegen NU.nl. "We kunnen rond stalbranden praten over brandmelders en sprinklerinstallaties, maar dat zijn lapmiddelen."

"De enige echte oplossing is voor ons een einde aan de vee-industrie. Het stoppen van megastallen is wat ons betreft een eerste stap."

De dode dieren worden na een stalbrand niet door de veehouder zelf afgevoerd, maar door een gespecialiseerd bedrijf. "Je ziet dat die dieren na hun afschuwelijke dood ook nog eens met hangende kop in een grijper worden opgepakt en in een container worden gegooid", zegt Grond, die daarvan walgt. "Zo gaan we niet met dode mensen om, en ook niet met dode huisdieren. Alleen met vee."

Animal Rights heeft de stalbranden in Nederland en België op de site gedocumenteerd. De teller staat voor Nederland in 2021 op 41.

“Zo gaan we niet met dode mensen om en ook niet met dode huisdieren. Alleen met vee.”
Kristel Grond, Animal Rights

Snoeiharde conclusies van Onderzoeksraad

De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) concludeerde in maart dat de Nederlandse overheid niet genoeg doet om stalbranden te voorkomen. Dat bij een stalbrand 130.000 kippen of 7.000 varkens kunnen omkomen, beschouwt de overheid volgens de OVV als een "acceptabel risico".

De OVV vond ook dat er door de overheid en veehouders te veel naar het drukken van de kosten wordt gekeken. Animal Rights onderschrijft dat en krijgt daarin bijval van Wakker Dier.

'Beknibbelen op dierveiligheid voor kiloknallers'

"De overheid en de veehouders beknibbelen op de veiligheid van vee om de supermarkt en de consument maar te kunnen voorzien van kiloknallers", vat Kenny Oostrik van Wakker Dier kort samen. "Het treurige is dat demissionair minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit hierin meegaat. Ze zegt dat bepaalde maatregelen genomen zouden kunnen worden, maar te duur zijn."

Wakker Dier pleit voor scherpere wetgeving om stalbranden te voorkomen. Ook zouden stallen door brandwerende muren, bluswatervoorzieiningen en branddetectie veiliger gemaakt moeten worden. De dierenwelzijnorganisatie is ook voor onderzoek naar nieuwe technieken, zodat dieren kunnen vluchten bij brand.

LTO Nederland wijst op bijzonder vluchtgedrag vee

LTO Nederland zet een kanttekening bij de gedachte van Wakker Dier dat dieren bij brand de stal uit vluchten. "Zeker voor varkens en pluimvee, maar ook voor koeien, geldt dat ze niet zomaar naar buiten vluchten bij brand", zegt Jeannette van de Ven, portefeuillehouder gezonde dieren bij de ondernemersorganisatie voor Nederlandse boeren en tuinders, die 35.000 leden heeft.

"Bij een schrikreactie vluchten ze naar een voor hen veilige plek. En dat is nu juist die brandende stal, waar ze het overgrote deel van hun leven hebben doorgebracht."

LTO onderschrijft dat geld een rol speelt

LTO onderschrijft de stelling van Animal Rights en Wakker Dier dat het in vraagstukken rond brandveiligheid en dierenwelzijn vaak om geld gaat. "Het is niet zo dat een boer niet wil, maar hij of zij kan het geld maar één keer uitgeven", legt Van de Ven uit.

Soms spelen er volgens LTO tegengestelde belangen tussen milieu en brandveiligheid. "Neem de zogenoemde luchtwassers", zegt Van de Ven. "Die beperken de stankoverlast voor omwonenden en zuiveren de lucht. Maar ze blazen ook luchtstromen dwars door de van elkaar gescheiden brandcompartimenten van een stal heen. Bij een brand gaat deze hierdoor toch binnen de kortste keren helemaal in vlammen op."

“Soms zijn er tegengestelde belangen tussen het milieu en brandveiliigheid”
Jeannette van de Ven, portefeuillehouder gezonde dieren

Kortsluiting volgens LTO vermoedelijk belangrijke oorzaak

LTO Nederland zegt op de website dat de oorzaak van een stalbrand vaak moeilijk te achterhalen is. De Ondernemersorganisatie vermoedt dat kortsluiting en andere problemen met elektra, bijvoorbeeld door knaagdieren, de belangrijkste oorzaak van stalbranden is.

De LTO onderschrijft dat de maatschappij vraagt om een duidelijke aanpak om het aantal stalbranden tot een minimum te beperken. Volgens de ondernemersorganisatie is elke stalbrand er een te veel.

Toch wil woordvoerder Van de Ven realistisch blijven. "Brand kan altijd gebeuren: in een stal, in een verzorgingshuis of waar dan ook. Ik zal dierenleed nooit zomaar wegwuiven, maar zoiets als nul risico bestaat niet."