De haas staat dit jaar voor het eerst op de Rode Lijst van Nederlandse zoogdieren, die dinsdag is gepubliceerd. Het dier is in aantal met ruim 60 procent afgenomen. Daar staat tegenover dat het wel beter gaat met waterzoogdieren. De otter is niet langer 'verdwenen' in Nederland en ook niet meer bedreigd.

Hazen zijn in de problemen gekomen door onder meer het uitdijende akkerland, waardoor bijvoorbeeld de bosjes waar zij in slapen en schuilen verdwijnen. Daarnaast komt het volgens de Zoogdiervereniging, die de lijst opstelt, steeds vaker voor dat jonge hazen worden gedood door maaiers op akkerlanden.

Het gaat vooral slecht met Nederlandse zoogdieren die in agrarische gebieden leven, stelt de Zoogdiervereniging. Elf van de zestien soorten op de lijst leven op het 'boerenland'.

Zo staat ook de eikelmuis op de lijst. Dit dier leeft in bosjes op bosranden in Limburg en legt alleen kleine stukjes af naar nieuwe gebieden. De toenemende hoeveelheid akkerland veroorzaakt daardoor problemen voor dit dier.

"Een grote weg steken ze al niet meer over, laat staan een groot akkerland", aldus Ellen van Norren van de Zoogdiervereniging. "Maar als de eikelmuis geen nieuwe gebieden kan bereiken, verdwijnt hij gebiedje voor gebiedje doordat hij zich ook niet verder kan voortplanten."

Onder meer de grijze zeehond staat niet meer op de Rode Lijst. (Foto: ANP)

Meerdere zeezoogdieren niet meer bedreigd

Terwijl diersoorten in agrarische gebieden achteruitgaan, doen zoet- en zoutwaterzoogdieren het veel beter. Gewone en grijze zeehonden, bevers, bruinvissen en otters staan vanaf dit jaar niet meer op de Rode Lijst.

De otter kent de grootste vooruitgang, want dit dier wordt nu niet langer bestempeld als 'verdwenen in Nederland'. De otter verdween door bijvoorbeeld verkeersongevallen en problemen met waterkwaliteit.

Na diverse maatregelen om het leefgebied te verbeteren, zijn in 2002 otters uit Oost-Europa losgelaten in Noordoost-Nederland. Door verbetering van de waterkwaliteit en de aanleg van nieuwe natuur en faunatunnels bij wegen kunnen deze dieren gedijen. Door deze maatregelen over heel Nederland uit te breiden, zou de otter zich ook weer over heel Nederland moeten kunnen verspreiden, stelt Van Norren.

Drie otters geboren in Nieuwkoopse Plassen
30
Drie otters geboren in Nieuwkoopse Plassen

Hoe komt een dier op de Rode Lijst?

Bij het plaatsen van een dier op de Rode Lijst wordt naar vier criteria gekeken, vertelt Van Norren. "We kijken naar zeldzaamheid en trends. Dat betekent dat we kijken naar hoe groot de aantallen en verspreiding van zoogdieren zijn en hoe hard deze zijn veranderd sinds 1950."

'Algemene' diersoorten - dieren die niet zeldzaam zijn in Nederland - kunnen op de lijst terechtkomen als ze in aantallen hard zijn achteruitgaan sinds 1950, legt Van Norren uit. Dit is dus bijvoorbeeld het geval bij de haas.

De lijst wordt gemiddeld elke tien jaar herzien. Op basis van de lijst kan worden bekeken voor welke dieren maatregelen moeten worden genomen, om ervoor te zorgen dat ze in Nederland kunnen blijven leven.