Achtergrond

Kunnen we nog op een verantwoorde manier tonijn eten?

Op de dag van de tonijn vraagt onder meer de Verenigde Naties (VN) aandacht voor deze bedreigde vissoort. Want hoewel sommige soorten met uitsterven worden bedreigd, blijft de vis onverminderd populair. Waarom zijn we opeens en massaal overgestapt op het eten van deze vis en kunnen we dat nog op een verantwoorde manier blijven doen?

De tonijn is een bijzondere vis: Ze kunnen hoog springen in het water en zwemmen met dolfijnen mee om zich te beschermen tegen haaien. Hoe kunnen we deze vis redden van de ondergang?

Volgens Bart van Olphen, die de duurzame visonderneming Fish Tales heeft opgericht, moet de oplossing voor duurzame visserij onder meer worden gezocht bij de manier hoe we jagen naar de vissen. De slechtste manier om dit te doen gaat met treknetten.

"Je hebt een boei in zee met allerlei voedsel eromheen dat tonijn aantrekt. Vervolgens span je daar met een boot een net omheen, dat trek je dicht en je hebt een paar ton tonijn te pakken." Een hele makkelijke manier om te vangen, maar met die vis komt ook een sloot aan bijvangst. Haaien, schildpadden en roggen worden gedood in het net. Met een ouderwetse lijn en haak kan dit worden voorkomen.

Hoe kan de consument dan kiezen voor een duurzame vissoort? "Op het moment dat je met een hengel en haak vist, uit een gezond visbestand (de omvang en variatie van vissen in bepaald gebied), heb je duurzame tonijn te pakken. Die kun je herkennen aan een msc-keurmerk, in combinatie met de vermelding 'hengel gevangen tonijn'", zegt Van Olphen.

Kweektonijn

Tonijn kan inmiddels ook worden gekweekt in laboratoria, maar deze manier staat nog erg in de kinderschoenen. Uit een wilde tonijn wordt een eitje gehaald. Deze larven worden in een laboratorium opgegroeid tot kleine visjes en in een beschermde omgeving worden ze met zeewier en vismeel gevoerd tot ze grote vissen zijn. "Dat gebeurt nu. Er komen een paar vissen uit, maar het is een nog té lang proces", zegt Van Olphen.

Kunnen we dan überhaupt tonijn op deze schaal blijven eten? Het is wel te gemakkelijk geworden om te kopen, erkent van Olphen. Vijftig jaar geleden had niemand interesse in de vis: In Nederland werd de blauwvintonijn massaal verwerkt in katten- en hondenvoer. Nu gaat dezelfde vis in Tokio voor tienduizenden euro’s over de toonbank.

De trend is dan ook vooral komen overwaaien uit Japan. "Binnen de Japanse keuken is vis het belangrijkste onderdeel, en de tonijn de grootste held. Het is nu gewoon wereldwijd populair. Vroeger haalden we een haring bij de viskraam, nu is het normaal om een bakje sushi mee te nemen."

Of de tonijn überhaupt écht duurzaam kan worden gegeten betwijfelt Kees Camphuysen van NIOZ zee-onderzoek. "We doen het gewoon nog echt te slecht. Blauwvintonijn leeft nu, na dertig jaar afwezig geweest te zijn, weer in de noordelijke Atlantische oceaan. En in plaats van het rustig aandoen en de soort te laten leven, gaan we er meteen weer op vissen."

Topvissen

"Je moet eigenlijk niet gaan voor de topvissen, maar juist de kleinere vissen moet je eten", aldus Camphuysen. De grotere topvissen, of roofvissen zoals de tonijn, hebben een langere levenscyclus. Het duurt lang voordat ze volwassen en reproductief zijn, en zijn daarbij minder duurzaam.

"Je moet juist voorzichtig zijn met oud wordende vissen", zegt Camphuysen. "We joegen vroeger bijvoorbeeld op walvissen maar niemand wist dat ze tweehonderd jaar oud werden en er heel lang over deden om een kalf te maken. Nu zijn ze zo goed als uitgeroeid."

"Kijk bijvoorbeeld naar de wijting, die vis stoppen we nu in het kattenvoer, maar is veel duurzamer en ook prima te eten."

Van Olphen: "We kunnen tonijn duurzaam eten, maar we moeten nederiger zijn. Als het niet wordt aangeboden, dan is het er niet. Gewoon niet te veel vragen naar tonijn."

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!

Lees meer over:
Tip de redactie