Dinsdag 16 augustus 2022 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl

Uitgeverij stopt verkoop boek over verraad Anne Frank na kritisch rapport

Uitgeverij Ambo Anthos stopt met de verkoop van het omstreden boek Het verraad van Anne Frank en vraagt boekhandels om de bestaande voorraad te retourneren, aldus het bedrijf dinsdag in een verklaring. Aanleiding is de presentatie van een onderzoek van historici dinsdagavond, waarin zij kritiek hebben op de conclusies in het boek.
Door NU.nl

"Op basis van de conclusies van het rapport hebben wij besloten dat het boek per direct niet meer leverbaar is", aldus de uitgeverij, die opnieuw excuses maakt voor het boek. Eerder besloot Ambo Anthos al om geen boeken bij te drukken vanwege de twijfels over de getrokken conclusies.

In het boek schrijven de auteurs dat de Joodse notaris Arnold van den Bergh hoogstwaarschijnlijk de verrader van Anne Frank was. Hij zou dit volgens het 'coldcaseteam' achter het boek hebben gedaan om zijn eigen familie te beschermen. Ze baseerden zich hiervoor onder meer op een anoniem briefje dat bij Otto Frank, Annes vader, was bezorgd met daarop het bericht dat de notaris hun schuilplaats verraden had.

Al direct na het verschijnen van het boek kwam er kritiek uit de hoek van historici. Zo zou de bewijsvoering te dun zijn en moest er meer onderzoek gedaan worden over de mogelijke verklaring. Ook kwam er kritiek van de Anne Frank Stichting over de beschuldiging richting Van den Bergh.

Een team van historici van verschillende universiteiten en het NIOD bestempelde het onderzoek dinsdag als amateuristisch en pleit voor eerherstel van Van den Bergh. Ze deden ruim twee maanden - in hun eigen tijd en onbetaald - onderzoek naar het leven van de Joodse notaris.

Van den Bergh had volgens historici geen motief

De historici concluderen in hun rapport De Joodse notaris en de beschuldiging van verraad dat Van den Bergh geen motief, geen gelegenheid en geen kennis had om Frank te verraden. Ook was er volgens hen geen enkel bewijs voor lijsten met onderduikadressen van onder andere de familie Frank. Van den Bergh zou die dus ook niet kunnen hebben overhandigd aan de Duitse bezetter, wat het eerdere team beweerde.

Voor de auteurs staat dan ook vast dat de belangrijkste argumenten van het vorige onderzoeksteam niet kloppen. Daarom verdient Van den Bergh volgens de historici eerherstel. Iedere beschuldiging aan het adres van de Joodse notaris moet worden ingetrokken, zeggen ze. Het kritische rapport is door collega-historici gecontroleerd. Dat was niet het geval met het boek Het verraad van Anne Frank.

Pieter van Twisk, hoofdonderzoeker van het team dat Van den Bergh als hoogstwaarschijnlijke verrader bestempelde, laat woensdag in een eerste reactie aan NU.nl weten "totaal verrast en geschokt" te zijn door het besluit van Ambo Anthos. Hij zegt dat zijn team op een later moment met een formele reactie komt.

De gemeente Amsterdam laat weten dat het goed is dat verschillende experts dit grondig hebben onderzocht en neemt dit gegeven mee in haar verdere onderzoek. De gemeente gaat na of het een bijdrage van 100.000 euro kan terugvorderen bij het coldcaseteam. Begin februari zei het college zich te herkennen in het beeld dat er onzorgvuldig en nalatig is omgegaan met het onderzoek en de publicatie en dat het hiervan was geschrokken.

Kleindochter notaris wil dat het boek wereldwijd uit de handel wordt gehaald

De kleindochter van notaris Van den Bergh, Mirjam de Gorter, hoopt dat uitgevers in de hele wereld in navolging van uitgever Ambo Anthos het boek uit de handel halen. Ze heeft hiertoe een oproep gedaan aan de Amerikaanse uitgever HarperCollins Publishers, eigenaar van de wereldrechten, en aan alle andere betrokken uitgevers.

De Gorter is "geweldig blij" met het rapport van de historici, zei ze dinsdagavond na een bijeenkomst in Amsterdam. "Zij hebben uiteindelijk het werk gedaan wat ik had verwacht van het coldcaseteam." Zij zei dat de schok groot was toen ze hoorde dat haar grootvader in het boek wordt aangewezen als vermoedelijke verrader van Anne Frank en haar familie.

Hoewel De Gorter voor de publicatie diverse keren contact heeft gehad met de onderzoekers van het coldcaseteam, zei ze geen idee te hebben dat ze hiermee zouden komen. "Ik dacht meteen: mijn grootvader wordt erin geluisd." Of ze nadere juridische stappen zal ondernemen, kon De Gorter niet zeggen. "Daar moeten we nog over denken."

Dit leidde tot het kritische rapport over het aanwijzen van Van den Bergh als verrader van Anne Frank

  • Arnold van den Bergh, een Joodse notaris, zou een lijst met daarop het onderduikadres van Anne Frank hebben overhandigd aan de nazi's om zijn eigen familie te beschermen.
  • Die conclusie trokken onderzoekers "met 85-87 procent zekerheid" in januari uit een kopie van een anoniem briefje dat bij Otto Frank, Annes vader, was bezorgd. Daarop stond dat Van den Bergh de schuilplaats van Anne Frank verraden had.
  • Het onderzoek kreeg veel media-aandacht, ook door NU.nl. Al snel zeiden experts dat het onderzoek niet goed was uitgevoerd.
  • Een team historici van verschillende universiteiten ​en het NIOD besloot het deel van het onderzoek dat het leven van Van den Bergh belichtte, kritisch te bekijken. Ze concluderen na historisch onderzoek dat de Joodse notaris eerherstel verdient.

Lees meer over:
Anne FrankTweede WereldoorlogGeschiedenisBinnenlandEntertainmentMedia en Cultuur

Aanbevolen artikelen