Het Rijksmuseum in Amsterdam doet de term bersiap niet in de ban, zegt directeur Taco Dibbits in Het Parool. Eerder deze week ontstond commotie doordat het museum dat juist wel zou doen. Desondanks doet de Federatie Indische Nederlanders (FIN) aangifte tegen de samensteller van de tentoonstelling over de onafhankelijkheidsstrijd van Indonesië.

Een van de samenstellers had in een opiniestuk in NRC gezegd dat de term in de nieuwe tentoonstelling werd gemeden. Donderdagmiddag deed de FIN naar eigen zeggen op een Haags politiebureau aangifte tegen de samensteller wegens groepsbelediging.

Het Rijksmuseum gebruikt de term wel, benadrukt Dibbits. "Wij leggen de term bersiap uit en voorzien hem van historische context. In de zaal die aan verschillende vormen van geweld in de periode 1945-1946 gewijd is, wordt de term uitgelegd. Dit gebeurt eveneens in het boek. Ook in een uitgebreid programma rond de tentoonstelling komt aandacht voor de term bersiap, zodat hierover gesprek gevoerd kan worden."

De FIN is blij met wat Dibbits zegt, maar laat de aangifte tegen de samensteller staan. De organisatie heeft ook aangifte gedaan wegens bedreiging op sociale media. De afzender schreef dat "de Indonesiërs zijn vergeten een paar Indische Nederlanders af te maken".

Term gebruikt door jonge strijders voor onafhankelijkheid Indonesië

De term wordt in ons land gebruikt voor de gewelddadige periode tijdens de strijd voor de onafhankelijkheid van de toenmalige kolonie Nederlands-Indië, direct na de Tweede Wereldoorlog. De benaming is in de ogen van samensteller Bonnie Triyana min of meer racistisch, "omdat bij het begrip bersiap altijd primitieve, ongeciviliseerde Indonesiërs als daders van de gewelddadigheden worden opgevoerd, wat niet geheel vrij is van rassenhaat".

De term betekent eigenlijk 'sta paraat' of 'wees waakzaam'. Hij werd uitgeroepen door jonge onafhankelijkheidsstrijders. Ze vielen in hun strijd Indische Nederlanders en andere niet-Indonesiërs aan, die het zwaar te verduren kregen.

"Er is voor gekozen in de tentoonstelling geen specifieke term te gebruiken voor het aangedane leed in deze periode", verklaarde het Rijksmuseum dinsdag nog na het ontstaan van de onrust onder Indische Nederlanders, die zich diep gegriefd voelden door de "ontkenning" van hun leed.

Verbetering: in een eerdere versie van dit artikel stond dat het Rijksmuseum na kritiek van de FIN toch aandacht aan de term besteedt. Dat is onjuist.