Vrijdag 30 september 2022 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl

Profiel: de geboorte en dood van Monsieur Cannibale in de Efteling

De Efteling-attractie Monsieur Cannibale is na 33 jaar verdwenen uit het pretpark, omdat de grote kannibalenpop volgens veel critici racistisch zou zijn. Wie op zoek gaat naar de oorsprong van de attractie komt in het jaar 1965 terecht.
Door Chris Helt

Volg dit onderwerp

Ontvang meldingen bij belangrijk nieuws over racisme

In dat jaar componeerde Gérard Gustin het liedje Monsieur Cannibale. De tekst werd geschreven door Maurice Tézé en gaat over een westerling die stomtoevallig gevangen wordt genomen door een groep kannibalen in Afrika. Zanger Sacha Distel scoort er een jaar later een enorme hit mee.

We springen twintig jaar vooruit. De Efteling heeft begin jaren tachtig een nieuwe attractie aangeschaft: een draaiend platform met daarop eveneens draaiende schotels. Parkontwerper Henny Knoet moet de attractie aankleden en van een thema voorzien.

Geen verkeersagent

Knoet, die tijdens zijn carrière onder meer de parkmascotte Pardoes de Tovenaar en het parkgebied Reizenrijk ontwerpt, stelt aanvankelijk voor om van de schotels autootjes te maken die rondom een verkeersagent draaien. De keuze valt uiteindelijk op het kannibalenthema, omdat dit ook goed aansluit bij de aangrenzende attractie Carnaval Festival.

De karretjes worden in het ontwerp van Knoet soepketels waar de bezoekers in kunnen zitten, terwijl ze rond een grote, donkere figuur met een botje door zijn neus draaien. Zijn lippen zijn uit verhouding groot en vormen een wat onnozele grijns. De bouwaanvraag wordt in 1988 ingediend en stuit al direct op verzet. Het meldpunt discriminatie in Tilburg ontvangt klachten over de nog te bouwen attractie.

Monsieur Cannibale wordt vegetariër

Dit vormt het begin van een aantal aanpassingen aan de figuur. Knoet snapt niet wat er racistisch aan Monsieur Cannibale is en maakt door het toevoegen van fruitstukjes een vegetariër van de figuur. Dat vinden critici niet voldoende. Met het toevoegen van een wit 'koksmaatje' lukt het de directie van de Efteling om de attractie zonder al te veel wanklanken te bouwen.

Zo draaien de bezoekers aanvankelijk gemoedelijk rondjes rondom de 'niet racistisch bedoelde' Monsieur Cannibale, terwijl op de achtergrond een heruitgave van het gelijknamige nummer van Gustin en Tézé klinkt. De attractie blijft in opspraak. In 2014 beschrijft journalist Gisela Williams zelfs in de Amerikaanse krant The Wall Street Journal dat ze de attractie racistisch vindt.

Tijdens het hoogtepunt van de Black Lives Matter-beweging ondertekenen in juni 2020 ruim zestienhonderd mensen een petitie om Monsieur Cannibale uit het park te verwijderen. Het pretpark reageert zoals het al tientallen jaren doet als de attractie weer eens het middelpunt van kritiek is.

"De meeste bezoekers snappen echt wel dat het een vrolijke karikatuur is, zoals er meer karikaturen in ons park te vinden zijn. Het is een uitvergroting, niet de wereld zoals hij er echt uitziet."

Toch verdwijnt de attractie uiteindelijk uit het park. Op zondagavond 5 september om 22.30 uur eindigt het laatste rondje van Monsieur Cannibale. Op zijn plek verschijnt Sirocco, een verwijzing naar het verhaal van Sinbad de Zeeman uit de verhalen van Duizend-en-een-nacht. De kookpotten worden vervangen door bootjes en de grote donkere pop verdwijnt.

Een tweede leven voor Monsieur Cannibale?

Zien we de controversiële pop nooit meer terug? Een tweede leven lonkt voor Monsieur Cannibale. Erfgoedvereniging Bond Heemschut zei dinsdag dat hij in het Rijksmuseum moet worden uitgestald.

Volgens de erfgoedvereniging illustreert Monsieur Cannibale "hoe snel in het Nederland van nu het denken over racisme en het koloniaal denken verandert".


Lees meer over:

Discriminatie en racismeEfteling

Aanbevolen artikelen