Nu blijkt dat honderden festivalbezoekers in de afgelopen weken besmet zijn geraakt met het coronavirus, rijst de vraag of festivals die in de buitenlucht plaatsvinden eigenlijk wel veiliger zijn dan een clubnacht binnen. Atze Boerstra, hoogleraar Gebouwinstallaties aan de Technische Universiteit Delft, benadrukt het belang van goede ventilatie, vooral ook in tenten waar honderden mensen samenkomen op festivals.

Boerstra is een van de twintig hoogleraren die onlangs een brief aan demissionair premier Mark Rutte ondertekenden met het verzoek ventilatie van ruimtes nu eindelijk eens serieus te nemen bij het bepalen van de coronamaatregelen. Woensdag kondigde Rutte aan ventilatie te gaan opnemen in de basisregels. Het precieze advies hierover volgt nog.

Boerstra begrijpt niet dat festivals, nachtclubs en andere uitgaansgelegenheden weer over één kam worden geschoren bij de maatregelen die afgelopen vrijdag werden aangekondigd. Clubs moesten de deuren weer sluiten, meerdaagse festivals werden geannuleerd en eendaagse evenementen (ook in de openlucht) moeten alle bezoekers een zitplek op 1,5 meter afstand bieden.

"Als ik advies zou kunnen geven is het vooral: bekijk festivals en uitgaansgelegenheden binnen apart", zegt Boerstra. "Je hebt in de buitenlucht al snel factor 1.000 betere ventilatie. Uit analyses van de afgelopen weken is ook gebleken dat veruit de meeste brandhaarden binnen plaatsvonden en minder op festivals buiten."

'Tipicheck' om tenten te controleren

Dat nu toch blijkt dat honderden bezoekers van festivals als Verknipt en Ploegendienst in het eerste weekend van juli besmet zijn geraakt, verbaast Boerstra echter niet. "Een besmetting in de buitenlucht is, hoewel de kans veel kleiner is, natuurlijk niet onmogelijk. Daarbij komt dat een festivalervaring natuurlijk niet alleen maar buiten is. Er komen toch duizenden mensen in bussen naar een locatie en op sommige festivallocaties was het zo dat bezoekers een deel van de tijd optredens beleefden in matig geventileerde tenten."

“Gewoon een grote tent neerzetten en duimen dat het goed gaat, niet alleen qua ventilatie maar ook qua temperatuur, dat is in deze tijd denk ik niet meer uit te leggen.”

De hoogleraar legt uit dat voor het Back to Live-festival (een Fieldlab-evenement in maart waar hij bij aanwezig was) vooraf uitgebreid gecontroleerd is of de hoofdtent goed geventileerd zou zijn, rekening houdend met de verwachte weersomstandigheden zoals de windkracht. Het geeft aan hoe secuur hiermee omgesprongen moet worden. "Gewoon een grote tent neerzetten en duimen dat het goed gaat, niet alleen qua ventilatie maar ook qua temperatuur, dat is in deze tijd denk ik niet meer uit te leggen."

Hij adviseert festivalorganisatoren dan ook om op voorhand de luchtdoorstroom van hun tenten te laten controleren. "We noemen dat de 'tipicheck'. Bij een tipi heb je een aanzienlijke opening op maaiveldhoogte en een gat bovenin in het hoogste punt. Hoe meer mensen er binnen zijn, hoe meer de warme, 'vuile' lucht opstijgt en via het gat boven naar buiten gaat, wat de toestroom van verse lucht onderin weer bevordert. Er zijn gemeentes die advies inwinnen om festivals zo veilig mogelijk te organiseren en dan geven wij dit altijd als advies."

Honderden bezoekers van verschillende festivals, waaronder Verknipt, raakten eerder deze maand besmet met het coronavirus.

Honderden bezoekers van verschillende festivals, waaronder Verknipt, raakten eerder deze maand besmet met het coronavirus.
Honderden bezoekers van verschillende festivals, waaronder Verknipt, raakten eerder deze maand besmet met het coronavirus.
Foto: Verknipt Festival

'Pak van mijn hart'

Boerstra raadt het demissionaire kabinet met klem aan om binnenlocaties van de nachthoreca door een specialist te laten checken voordat ze weer opengaan. "Je wil niet dezelfde fouten herhalen bij heropening later deze zomer." Hij pleit daarom voor inspecties vooraf waarbij gekeken wordt naar de aanwezigheid van mechanische ventilatiesystemen en de capaciteit daarvan. "Houd daarbij als referentie minimaal de eisen uit de recent ingetrokken drank- en horecawet aan", stelt Boerstra. "Sowieso onbegrijpelijk dat de overheid die eis juist nu heeft ingetrokken terwijl de praktijk leert dat ruim ventileren juist in de horeca belangrijk is, puur kijkend naar de volksgezondheid."

“Gebouwen controleren voor de boel weer opengaat is zo belangrijk, maar daar werd in het Nederlandse beleid weinig tot niets mee gedaan.”

De hoogleraar hamert al anderhalf jaar op betere ventilatie van binnenruimtes, wat in zijn ogen stelselmatig werd genegeerd in het beleid van het kabinet. Hierdoor zagen uitgaansgelegenheden toen ze eind juni weer open mochten geen noodzaak om de ventilatie te verbeteren. Verschillende horecaondernemers hebben in de afgelopen maanden ondanks economisch zware tijden en het ontbreken van overheidsinstructies toch geïnvesteerd in betere ventilatie. Maar nachtclubeigenaren kunnen daar de vruchten niet van plukken, omdat ze afgelopen week wederom de deuren moesten sluiten.

"Vorig jaar was al snel wetenschappelijk bewezen dat er superspreadingevents kunnen ontstaan als mensen lange tijd met velen op elkaar in een slecht geventileerde ruimte samenkomen, zeker als er gezongen of hard gepraat wordt. Gebouwen controleren voor de boel weer opengaat is daarom zo belangrijk, maar daar werd in het Nederlandse beleid weinig tot niets mee gedaan. Het is een pak van mijn hart dat Rutte nu heeft aangegeven dat er eindelijk alsnog wordt ingezet op ventilatie als extra preventiemaatregel."