Voor een deel van de Nederlandse musea is het helemaal niet aantrekkelijk om uit (corona)geldnood een deel van hun personeel te ontslaan. Voor musea die een zogeheten gemeente-cao hebben, is zo'n reorganisatie namelijk erg duur. Dat blijkt uit een rondgang van NU.nl langs musea, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Museumvereniging.

Onder meer het Amsterdam Museum en het Frans Hals Museum hebben zo'n gemeente-cao. Vanwege het grote kostenplaatje heeft het noodlijdende Frans Hals Museum besloten vooralsnog geen ontslagronde voor de dertig werknemers in vaste dienst in gang te zetten.

"Het museum betaalt volgens de gemeente-cao zelf de WW-uitkering als het een werknemer ontslaat", licht een woordvoerder van het Haarlemse museum toe aan NU.nl. "Dat kan oplopen tot ruim twee jaar doorbetalen van 70 procent van diens salaris."

"Dit betekent dat een ontslag, naast de nodige ontslagkosten en de transitievergoeding, in veel gevallen niet meteen een aanzienlijke besparing op de loonkosten oplevert."

Pas na twee jaar kostenbesparing

In gesprek met NU.nl bevestigt de Museumvereniging die lezing van het Frans Hals Museum. Een woordvoerder van de brancheorganisatie vermoedt dat een ontslagronde, als de medewerker niet al eerder ander werk vindt, pas na ongeveer twee jaar een aanzienlijke besparing oplevert voor musea die de gemeente-cao volgen.

Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten zijn de kosten voor reorganisatie in de kunsteducatie "al snel 150.000 euro per fte" indien de werkgever de WW-uitkering zelf moet betalen.

Onduidelijk is echter hoeveel (of hoe weinig) musea die cao hebben en dus zo duur uit zijn bij een eventuele reorganisatie. Vanaf het einde van de twintigste eeuw verzelfstandigden veel gemeente- en rijksmusea, omdat gemeenten en overheden het niet als hun kerntaak zagen om musea te runnen. Ze stapten echter lang niet allemaal (meteen) over naar de museum-cao, met veel gunstigere ontslagregelingen.

Inmiddels hebben zeker 52 voornamelijk grotere musea zo'n museum-cao, goed voor 57 procent van het betaalde museumpersoneel. Er zijn ook musea met heel andere cao's.

Frans Hals Museum: 'Personeel langdurig in onzekerheid'

Het Frans Hals Museum verkeerde vóór de coronacrisis al in financieel zwaar weer. In januari 2020 luidde het museum hierover de noodklok bij de Haarlemse gemeenteraad.

De 'dure' gemeente-cao maakt een reorganisatie echter onaantrekkelijk. "We zijn al ruim twee jaar in gesprek met de gemeente Haarlem om ons noodlijdende museum structureel beter te ondersteunen", aldus Margot Gerene, adjunct-directeur ad interim bij het Frans Hals Museum. "Onze medewerkers verkeren ondertussen al langer in onzekerheid. We willen ons personeel graag zekerheid geven, maar dat kan pas als we zicht hebben op meer structurele ondersteuning door de gemeente."

Maritiem Museum moest reorganiseren vanwege coronacrisis

Het Maritiem Museum stapte in 2010 over van de gemeente-cao naar de museum-cao, laat directeur Bert Boer weten aan NU.nl. Het Rotterdamse museum moest in 2020 vanwege de coronacrisis acht werknemers met een vast contract ontslaan.

"Als we geen reorganisatie hadden gedaan en kosten hadden bespaard, was het voorbestaan van het museum in gevaar gekomen", licht Boer toe. Het Maritiem Museum hoopt dankzij de reorganisatie in 2024 het 150-jarig bestaan te kunnen vieren.

Ook in cao provinciale sector hoge ontslagkosten

Het Zeeuws Museum maakt voor zijn twintig medewerkers in vaste dienst gebruik van de cao provinciale sector. Ook volgens deze collectieve arbeidsovereenkomsten moeten werkgevers zelf de WW-uitkering betalen als ze een werknemer ontslaan.

"In het algemeen maakt dit eigenrisicodragerschap voor de WW-uitkering de bedrijfsvoering van een kleine organisatie als de onze complexer", laat het Middelburgse museum weten aan NU.nl. Het Zeeuws Museum heeft vanwege de coronacrisis vooralsnog echter geen vaste medewerkers hoeven ontslaan.