Voor het eerst hebben meerdere musea laten weten dat ze vanwege de coronacrisis vaste medewerkers hebben moeten ontslaan, zegt de Museumvereniging woensdag tegen NU.nl. Het gaat om ruim 10 procent van de meer dan 250 musea die tussen 20 december en 9 januari een enquête van de brancheorganisatie over de effecten van de coronacrisis hebben ingevuld.

Het is niet bekend om hoeveel banen en om welke van de ruim vierhonderd bij de Museumvereniging aangesloten musea het gaat. De brancheorganisatie kreeg eerder geen bevestigend antwoord op de vraag of vaste banen verloren waren gegaan.

Het Maritiem Museum Rotterdam zag zich vorig jaar genoodzaakt afscheid te nemen van vijftien van de zeventig medewerkers. Acht werknemers waren in vaste dienst bij het museum.

"Het ging vooral om kaderfuncties, zoals management, onderhoudsdiensten, publieksmedewerkers en secretariaat", licht directeur Bert Boer toe. "We hebben ons gehouden aan een sociaal plan, maar vooral ingezet op het behoud van kennis over de collectie."

Maritiem Museum heeft door coronacrisis tekort van 1,2 miljoen

Door de coronacrisis zag het Maritiem Museum het aantal bezoekers dalen van 228.000 in 2019 naar 82.700 het jaar erop. Het museum had voor 2020 gerekend op 200.000 betalende bezoekers. Dit vertaalt zich volgens Boer in een begrotingstekort van 1,2 miljoen euro.

De directeur maakt zich zorgen over de mogelijkheid dat musea door de coronacrisis de deuren definitief moeten sluiten. "Museumcollecties zijn de familiefoto's van de maatschappij. Daar kijk je ook niet altijd naar, maar je wil ze absoluut niet kwijt. Cultuur is heel belangrijk."

Museumvereniging vreest verlies van kennis en kwaliteit

Mirjam Moll, directeur van de Museumvereniging, maakt zich zorgen om de kennis die door de ontslagrondes dreigt te verdwijnen uit de cultuursector. "Door de ontslagen verliezen musea kennis en kwaliteit. Veel conservatoren naderen de pensioenleeftijd en kunnen voordat ze stoppen geen opvolgers inwerken."

"Dat betekent minder kwalitatieve tentoonstellingen of tentoonstellingen die voor een minder divers publiek aantrekkelijk zijn. En dat kan leiden tot vermindering van het draagvlak voor musea, ook bij overheden."

Het Rembrandthuis en NEMO besloten al eerder tot ontslagronde

Museum Het Rembrandthuis nam, net als wetenschapsmuseum NEMO, al vorige zomer het besluit om vanwege de coronacrisis afscheid te nemen van medewerkers met vaste contracten. "De afweging was heel complex", vertelt directeur Lidewij de Koekkoek aan NU.nl over het reorganisatieplan, dat in met ingang van 1 januari in totaal zeven medewerkers hun vaste baan kostte. "Voorop stond de mogelijkheid het museum open te houden en onze museale kerntaken te garanderen."

"We kunnen mensen waar we geen werk voor hebben helaas niet in dienst houden", zegt De Koekoek over de ontslagronde, die tot een inkrimping van 28 naar 19 fte leidde. De museumdirecteur verwacht in 2021 geen verdere ontslagen bij het Amsterdamse museum.

Overheidssteun hield musea overeind in 2020

In december bleek uit een rondgang van NU.nl dat meerdere musea ondanks de coronacrisis het jaar 2020 zonder tekorten hebben kunnen afsluiten. Overheidssteun speelde hierbij een grote rol.

Na de val van het kabinet vanwege de toeslagenaffaire beloofde het ministerie van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap vrijdag door te gaan met het steunen van de door de coronacrisis getroffen cultuursector. Eerder op de dag lieten brancheorganisaties uit de cultuursector aan NU.nl weten zich na de val van het kabinet-Rutte III zorgen te maken over de coronasteun voor de sector.