Meerdere musea hebben ondanks de coronacrisis het jaar 2020 kunnen afsluiten zonder tekorten, blijkt uit een rondgang van NU.nl langs musea en de Museumvereniging. Overheidssteun speelt hierbij een grote rol.

"Door de NOW-loonsteunregeling en een naar omstandigheden goed zomerseizoen is het Nederlands Openluchtmuseum momenteel financieel stabiel", laat het cultuurhistorisch museum in Arnhem weten.

Het grootste openluchtmuseum van Nederland zag het aantal bezoekers dalen van 560.000 in 2019 naar 308.000 het jaar daarop. Het museum denkt dat ook het goede zomerweer, de extra avondopenstelling en meer binnenlands toerisme een rol hebben gespeeld bij de relatief beperkte financiële tegenslag.

Het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen heeft vanwege de coronacrisis enkele tentoonstellingen uitgesteld of geannuleerd, maar sluit 2020 zonder tekorten af. "Dankzij de overheidssteun en de genomen maatregelen door het museum heeft het Zuiderzeemuseum geen medewerkers hoeven ontslaan", aldus een woordvoerder van het museum tegen NU.nl. Het aantal bezoekers van het Zuiderzeemuseum daalde van 282.236 in 2019 naar 128.290 in 2020.

Museumvereniging: 'Noodsteun heeft sluiting musea voorkomen'

De Museumvereniging maakte zich in april grote zorgen over het voortbestaan van een kwart van haar ruim vierhonderd leden. De brancheorganisatie constateert nu dat de overheidssteun het gewenste effect heeft.

"Zonder noodsteun was een kwart van de musea eind dit jaar in zeer zwaar weer terechtgekomen en waren ze waarschijnlijk omgevallen", aldus Mirjam Moll, directeur van de Museumvereniging. "Begin november zei drie kwart van onze leden in een enquête te verwachten er over minstens twaalf maanden nog te zijn. Dus in 2020 is het sluiten van veel musea voorkomen."

Ondanks naar schatting 1 miljoen euro omzetverlies per week en veel minder bezoekers meldt het Rijksmuseum 2020 mede dankzij overheidssteun door te komen. Hetzelfde geldt voor het Van Gogh Museum, dat pas in 2023 weer financieel stabiel denkt te zijn. Het Kröller-Müller Museum kondigde als eerste museum aan over 2020 geen verlies te lijden. Dat geldt ook voor het Haarlemse Frans Hals Museum.

"Voor volgend jaar is het echter nog afwachten, want voor 2021 zijn nog geen officiële afspraken gemaakt", liet een woordvoerder van het Rijksmuseum weten aan NU.nl.

'Heel 2021 wordt coronajaar, maar steun slechts toegezegd tot 1 juli'

"De noodsteun is toegezegd tot 1 juli 2021, terwijl ook heel 2021 een coronajaar zal zijn", waarschuwt Moll. "Daarom hebben musea en andere culturele organisaties ook toezeggingen nodig voor na 1 juli 2021, om werkgelegenheid te behouden en het publiek interessante tentoonstellingen, voorstellingen en dergelijke te bieden." Het Frans Hals Museum heeft eenzelfde lezing als de directeur van de Museumvereniging.

Moll vermoedt dat de weg naar herstel van bezoekcijfers langer zal zijn als er een economische crisis volgt en naarmate de onzekerheid over werk, inkomen en pensioen langer voortduurt.

In april stelde het kabinet 300 miljoen euro extra beschikbaar voor 2020 om de cultuursector te ondersteunen die hard is getroffen door de coronacrisis. Het pakket moet instellingen die van vitaal belang zijn voor de sector door de coronacrisis loodsen, liet minister Ingrid van Engelshoven (Cultuur) toen weten.