De Raad voor Cultuur concludeert na onderzoek dat de geloofwaardigheid van het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies rond de teruggave van naziroofkunst in het geding kan komen. Het adviesorgaan pleit daarom voor een aparte helpdesk rond teruggave van tijdens het nazitijdperk geroofde kunstwerken.

Volgens de Raad voor Cultuur heeft het NIOD aan de ene kant de rol om contacten te leggen met personen die overwegen in het nazitijdperk geroofde kunstwerken terug te vragen. Aan de andere kant moet het instituut vanuit diezelfde rol voor musea onafhankelijk onderzoek doen naar de herkomst en de rechtmatige eigenaren van voorwerpen in hun collectie.

Het NIOD komt hiermee op voor de belangen van personen die eventueel kunstwerken uit museumcollecties terug willen hebben, maar werkt ook voor de musea die de werken beheren. Hierdoor bestaat volgens de Raad voor Cultuur het risico dat de onafhankelijkheid en daarmee de geloofwaardigheid van het NIOD als onderzoeksinstituut wordt aangetast. Het NIOD onderkent dit risico.

De Raad voor Cultuur pleit daarom voor een helpdesk onder verantwoordelijkheid van minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap). Dat loket moet personen die overwegen geroofde kunstwerken terug te vragen informatie geven over de te volgen stappen en het beleid van de overheid. De helpdesk zou zich volgens het advies ook in het buitenland moeten profileren.

Conclusie onderdeel van evaluatie over naziroofkunst

Maandag overhandigde de Raad voor Cultuur het adviesrapport Streven naar Rechtvaardigheid aan Van Engelshoven. De conclusie over het NIOD is onderdeel van dat rapport. Het adviesorgaan pleit in het rapport voor het zo spoedig mogelijk hervatten van structureel herkomstonderzoek door Nederland naar naziroofkunst.

In Nederland bevinden zich volgens het wettelijke adviesorgaan van de regering en het parlement op het gebied van kunst, cultuur en media op dit moment naar schatting 3.750 door de nazi's geroofde kunstwerken, die na de Tweede Wereldoorlog wel zijn teruggehaald maar nog niet zijn teruggegeven aan de rechtmatige eigenaar. 167 werken zouden zich bevinden in museumcollecties.