Computersoftware is tegenwoordig zo geavanceerd dat kunstenaars fotoportretten kunnen maken van mensen die niet bestaan. De Amsterdamse fotograaf Bas Uterwijk omarmde die techniek om historische figuren tot leven te wekken, en werd zo deze week opgemerkt door internationale media.

"De ontwikkelingen gaan ontzettend snel", vertelt Uterwijk, die het geavanceerde programma Artbreeder gebruikt. "Ik ben zelf nog veel aan het uitvinden en experimenteren."

Uterwijk werkte de afgelopen veertien jaar als fotograaf en gebruikt sinds 2019 kunstmatige intelligentie om reconstructies van historische figuren te maken. "Voor Napoleon voerde ik tien à twintig schilderijen in. De software probeert dat dan te plaatsen in een soort getrainde bibliotheek van gezichten. Nadat hij zich daar dan tussen wurmt, maakt hij een bijna fotorealistisch beeld."

Uterwijk maakte onder meer een fotorealistische reconstructie van Rembrandt van Rijn. Foto: Bas Uterwijk.

Bewerking kan maanden in beslag nemen

Helemaal vanzelf gaat dat niet, legt de kunstenaar uit. "Het werkt alleen met gezichten. Alles wat je ziet aan kleding en klassieke haarstijlen, probeer ik er zelf bij te fotoshoppen. Daarnaast kun je de output steeds een beetje bijsturen."

De meeste portretten zijn niet in een middagje klaar, legt Uterwijk uit. "Ik kan er soms weken over doen. Vincent van Gogh duurde maanden om goed te krijgen. Waarschijnlijk zou ik hem nog kunnen verbeteren als ik eraan doorwerk, maar op een gegeven moment moet je hem toch ook een keer naar buiten brengen."

Voor zijn reconstructie van Napoleon Bonaparte gebruikte Uterwijk tien à twintig bestaande schilderijen. Foto: Bas Uterwijk.

'Anne Frank ligt gevoelig'

Uterwijk doet dat tot nu toe via zijn Instagram-kanaal, waar inmiddels tientallen bewerkingen te vinden zijn. Intussen test hij met prints of een fotoserie haalbaar is voor een expositie.

De fotograaf werkt vaak aan meerdere projecten tegelijkertijd. Zo ligt momenteel Anne Frank klaar voor een bewerking. "Die zal wel nog even op zich laten wachten", legt Uterwijk uit. "Ik wil haar heel integer aanpakken. Als je Napoleon niet helemaal perfect hebt, zal niemand daar over vallen. Maar Anne Frank ligt heel gevoelig."

Een reconstructie van een bestaande foto, wil Uterwijk ditmaal niet maken. "Er zijn al vrij veel foto's van haar als jong meisje", vertelt de kunstenaar. "Ik hoop een beeld te maken van Anne Frank op een leeftijd die ze nooit heeft gehad."

Een van de recentste reconstructies die Uterwijk maakte: een portret van George Washington. Foto: Bas Uterwijk.