In het kader van een bieb in de buurt is maandag in het Noord-Hollandse Wognum de eerste bibliotheek geopend. Met geld dat het kabinet beschikbaar heeft gesteld, worden de komende jaren bibliotheken in twaalf kleine gemeenten behouden en geopend. In deze gemeenten is de bibliotheek meer dan een ‘boekenuitleenfabriek’, het is een ontmoetingsplek.

"De bibliotheek wordt steeds multifunctioneler", zegt Marjolein Oomes, onderzoeksadviseur bij de Koninklijke Bibliotheek. Oomes heeft onderzocht wat de maatschappelijke functie is van bibliotheken. "Veel mensen zien een bibliotheek nog steeds als een boekenuitleenfabriek, maar tegenwoordig is de rol van de bibliotheek veel breder en zichtbaarder dan vroeger. Naast dat je boeken kunt lenen, worden er veel activiteiten georganiseerd."

De bibliotheek is daarnaast een ontmoetingsplek, zegt Oomes. "Daarom is het belangrijk dat mensen toegang hebben tot een bibliotheek. In krimpgebieden worden de laatste jaren al heel veel voorzieningen gesloten. Het is goed dat er nog een neutrale, publieke plek is waar mensen naartoe kunnen. De vaardigheden die ze op zo'n publieke plek op kunnen doen, dat kan niet meer op veel plekken."

'Waar ontmoet je elkaar anders nog in een dorp?'

In de nieuwe bibliotheek in Wognum kunnen mensen niet alleen boeken lenen, maar ook gratis kranten en tijdschriften lezen en cursussen volgen. Daarnaast zijn er studieplekken beschikbaar: "Kinderen kunnen in de bibliotheek de stilte opzoeken zodat ze geconcentreerd kunnen werken. Ook komen kinderen van ouders die werken hier studeren om de gezelligheid op te zoeken", vertelt directeur-bestuurder Chantal Trigallez.

De voormalige bibliotheek in Wognum werd tien jaar geleden al verkleind naar een jeugdbibliotheek. Voor de zomer moest ook de jeugdbibliotheek worden gesloten. Toch had Wognum wel behoefte aan een bibliotheek, meent Trigallez. "Op de opening kwamen veel mensen af. Een bewoner vroeg zich gisteren nog af, nu het bezoek van de kerken terugloopt en de mensen ook niet dagelijks in de kroeg zitten, waar mensen elkaar nog ontmoeten in een dorp. De bibliotheek is zo'n ontmoetingsplek."

Chantal Trigallez (rechts op de foto) tijdens de opening van de nieuwe bibliotheek in Wognum. Minister Ingrid van Engelshoven opende de bibliotheek onder toeziend oog van kamerlid Lodewijk Asscher.

De komende drie jaar stelt de regering elk jaar 1 miljoen euro beschikbaar voor het behouden van noodlijdende bibliotheken en het openen van nieuwe bibliotheken, zoals de bibliotheek in Wognum.

"Bibliotheken moeten niet alleen teren op subsidies", meent Trigallez. "We proberen vraaggericht te werken. In dorpen zoals Wognum is behoefte aan een plek waar mensen samen komen, en deze bibliotheek kan dat bieden. Er zijn veel momenten waarop we in Nederland de verbinding met elkaar kwijtraken. Dit soort plekken, waar die verbinding opnieuw tot stand kan komen, zijn essentieel."

Dat de bibliotheken inspelen op de vraag van de omgeving, maakt ook dat Oomen de bibliotheek in de toekomst nog ziet bestaan. "De essentie van zo'n publieke plek zie ik niet snel afnemen. De bibliotheek verstrekt niet alleen een collectie, maar geeft ook toegang tot een publieke plek waar mensen vaardigheden op kunnen doen. Dat blijft nodig."