Het interieur van de Notre-Dame in Parijs is door een grote brand grotendeels onherstelbaar verwoest. Kunstkenners kunnen de ramp niet bevatten.

In het kort

Korte tijd na de brand werd gemeld dat de belangrijkste relikwieën, waaronder de doornenkroon, een stuk van het kruis en een spijker van de kruisiging, uit de kerk gered zouden zijn.

"Deze objecten lagen allemaal in de schatkamer, in de crypte onder de kerk", aldus Justin Kroesen.

Mogelijkerwijs of zeker verwoeste objecten

  • Glas-in-loodramen uit de twaalfde en dertiende eeuw. Betreft zowel de grote roosramen, als ook de verhalende ramen in het schip
  • Veertiende-eeuws houten beeldhouwwerk met leven van Christus op omheining rondom het koor
  • Houten dakstoel uit twaalfde-eeuw
  • Hoogaltaar met beelden, uit de tijd van Lodewijk XIII
  • Mariaklok, gegoten door de Koninklijke Eijsbouts
  • Schilderijen uit de 1 mei-reeks, daterend uit 1630
  • Oude manuscripten in de schatkamer

Grote zorgen over gebrandschilderde ramen

Kroesen maakt zich het meest zorgen over de gebrandschilderde kerkramen (foto) uit de twaalfde en dertiende eeuw. "Die stammen uit de bouwtijd (1163-1345, red.) en behoren tot de oudste vensters van Frankrijk."

©Annemarieke Willemsen

'Het was een samengegroeid geheel'

Naast de glas-in-loodramen, de beschilderde altaren, enkele schilderijen en de versieringen die aan de buitenkant van het gebouw werden aangebracht, dateren de meeste objecten in de Notre-Dame niet van middeleeuwen. "Er is in Frankrijk bijna geen enkele kerk die qua interieur bijna volledig teruggaat naar de middeleeuwen. In Duitsland en Engeland zie je dat veel meer."

"De Franse Revolutie (die in 1789 begon, red.) heeft geweldig huisgehouden. Wat dat betreft zijn de Franse kerken behoorlijk leeg. Het interieur dat je in de Notre-Dame zag staan, stamt voor een deel uit de zeventiende en de daaropvolgende eeuwen, dus van na de revolutie. Maar ook dat is natuurlijk van onschatbare waarde. De binnenkant van de Notre-Dame was een samengegroeid geheel, een ensemble. Het is een drama als dit verloren is gegaan."

Notre-Dame herbergt ook een Nederlands object

Annemarieke Willemsen, conservator Middeleeuwen van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, vreest dat ook het orgel van Aristide Cavaillé-Coll, met zevenduizend pijpen, door de brand is verwoest.

"Daarnaast staan er veel andere waardevolle objecten in de kerk. Bijvoorbeeld een rijk versierd houten koorgestoelte uit de zeventiende eeuw, een veertiende-eeuws beeldhouwwerk op de omheining rond het koor (foto, red.) en een hoogaltaar met beelden. Door de kerk verspreid staand daarnaast altaren, beelden en grafbeelden. Mogelijk is daar nog wat van over, althans van de marmeren."

Ook had de Notre-Dame nog een Nederlands tintje. "In de kerk hangt sinds 2013 een grote klok, de Mariaklok, gegoten door de Koninklijke Eijsbouts B.V. in Asten." Hoe het met dit object is gesteld, is niet bekend.

©Annemarieke Willemsen

Verbetering: Eerder schreven we dat de glas-in-loodramen uit de twaalfde en dertiende eeuw mogelijk door de brand verwoest konden zijn. Op dinsdagmiddag werd duidelijk dat de ramen gered konden worden. We hebben het artikel aangepast.