Kunstliefhebber Jeroen Stolk uit Delft heeft een onbekende kunstschilder uit een bekend zeventiende-eeuws kunstschildersgeslacht ontdekt: Palamedes Palamedesz III. Hij had twee werken gemaakt die ten onrechte zijn toegeschreven aan zijn familielid met dezelfde naam, Palamedes Palamedesz II.

Vermoedelijk is de ontdekte schilder de zoon van Palamedes Palamedesz I (te zien op de foto), die van 1605 tot 1638 leefde.

Stolk kwam de schilder op het spoor samen met Marten Jan Bok, universitair hoofddocent kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Uiteindelijk wist de Delftenaar dit te verifiëren.

"Er waren wat gegevens van Palamedes Palamedesz III bekend, maar hij was door de eeuwen heen compleet vergeten", zegt Stolk, die de ontdekking het gevolg van een uit de hand gelopen hobby noemt. "Twee van zijn werken zijn aan iemand anders toegeschreven. Die stonden op naam van Palamedes Palamedesz II."

De doopgegevens van de bekende schilderbroers Anthonie Palamedesz en Palamedes Palamedesz werden dit jaar in Schotland gevonden. "Dat zette ons weer aan het zoeken", zegt Stolk. "Dat deden we ieder op onze eigen manier, maar we deelden de resultaten wel."

Los van elkaar kwamen Stolk en Bok op het spoor van de toen nog onbekende Palamedes Palamedesz III. Volgens Stolk was het een persoon die er "vrolijk op los leefde" en ook werkzaam was als militair in Breda. In de omgeving van de stad bezaten veel kunstliefhebbers werk van hem.

Zoektocht naar handtekeningen

Stolk vertelt dat in het stadhuis van Nijmegen twee schoorsteenstukken hangen waarvan niet duidelijk was op welke gronden de werken waren toegeschreven aan Palamedes Palamedesz II. Reden voor hem om zich te richten op deze werken.

Hij vergeleek de handtekeningen op deze werken met de signatuur van Palamedesz III, die hij had verkregen via foto's van de gemeente Nijmegen. Op één werk bleek een handtekening te ontbreken, terwijl het andere werk was ondertekend met blokletters en dus niet bruikbaar was als vergelijkingsmateriaal.

In het gemeentearchief van Nijmegen was echter de kwitantie van het schilderij terug te vinden, waarop een handtekening stond die overeenkwam met die van de Bredase schilder en militair.

Drie kunstschilders met dezelfde naam

  • Palamedes Palamedesz. I, kunstschilder, geboren te South-Leith (1605), overleden in Amsterdam (1638) 
  • Palamedes Palamedesz. II, kunstschilder, geboren te Delft (1632), overleden in Amsterdam (1705)
  • Palamedes Palamedesz. III, kunstschilder, geboren te Delft (1631), overleden in Breda (1683)

"Om zeker van de zaak te zijn, vroeg ik in Amsterdam de handtekening van Palamedesz II op en vergeleek die met de kwitantie", aldus Stolk. "Ze kwamen niet overeen. Daarmee is het bewijs geleverd dat de twee werken onterecht aan Palamedesz II zijn toegewezen en dat er sprake is van vergeten schilder, Palamedesz III."

Volgens Stolk is het niet gek dat de werken werden toegewezen aan de verkeerde schilder. "Men wist dat de werken waren geschilderd door een Palamedes Palamedesz en men kende slechts twee schilders met deze naam. Een van hen was overleden toen de werken werden opgeleverd, dus werden de stukken toegekend aan Palamedesz II. Men wist simpelweg niet dat er een derde schilder met dezelfde naam had bestaan."

Stolk blijft zoeken naar nieuwe informatie

Stolk stuurde zijn ontdekking en verantwoording op naar het RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis. Inmiddels is de naam daar opgenomen in de database, wat kan worden gezien als een bevestiging van de ontdekking.

Volgens kunsthistoricus Ellis Dullaart van het RKD zijn veel schilders uit de zeventiende eeuw met naam bekend, maar gebeurt het soms dat er tijdens nieuw archiefonderzoek een nieuwe naam wordt ontdekt. Dullaart noemt het "een leuke vondst", maar wijst erop dat Palamedesz III niet de grootste kunstenaar is van het bekende schildersgeslacht Palamedes. "Anthonie Palamedesz heeft een groter oeuvre en is in de kunstwereld redelijk bekend."

Stolk blijft ook na zijn ontdekking zoeken naar nieuwe informatie over kunstschilders. "Soms leidt dat tot ontdekkingen. Zo heb ik sterke vermoedens wie de leermeester was van de beroemde Michel van Mierevelt."

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!