Honorair Kozak van Tommy Wieringa is een prachtige verzamelbundel reisverhalen van een nieuwsgierige globetrotter.

Tommy Wieringa heeft voor zijn romans als Dit zijn de namen en Caesarion regelmatig veldonderzoek gepleegd. De reizende schrijver met zijn opschrijfboekje is een genre apart in de literatuur.

En in dit genre neemt Honorair Kozak een eigen plek in. Een hoge.

In een van de verhalen, Boekje, schrijft Wieringa over een kunsttentoonstelling in Venetië, die hij een hele tijd geleden bezocht. Tussen de bezoekers ontdekt hij (wijlen) Hugo Brandt Corstius, die verwoed in zijn boekje zit te schrijven. Wieringa is op dat moment zelf niet geïnspireerd door de uitgestalde objecten, en hij vraagt zich knarsetandend af waarom Brandt Corstius zoveel meer ziet dan hijzelf.

Associatief

In het verhaal Vliegdroom is die vermeende achterstand ruimschoots ingehaald. Dan zit hij op een eiland voor de kust van Bretagne en heeft contact met een bevriende piloot die op weg is naar Mauretanië.

Het brengt Wieringa op een inkttekening van een klapekster op een bamboetak door Miyamoto Musashi, een legendarische Japanse samoerai, en met een fraaie exegese van dat werk voltooit hij een kort verhaal met een schat aan impressies, inzichten en menselijke warmte. Dit is het kenmerkende associatieve denken van Wieringa, waarmee hij elk verhaal naar hogere niveaus tilt.

Want de Brandt Corstius-anekdote heeft op de keper beschouwd een - geestige - status aparte in Honorair Kozak. De ruim honderd verhalen zijn stuk voor stuk prachtige vignetten die elk als basis voor een langer verhaal of voor een roman kunnen dienen.

Met gemak. Wieringa treedt op zijn reizen de wereld met onbevangen nieuwsgierigheid tegemoet en wordt van de weeromstuit overstelpt met indrukken van locaties, mensen, gebruiken, voorwerpen, waar hij een sterk associatieve verbeeldingskracht op loslaat.

Terra incognita

Ondertussen worden alle registers opengetrokken die onlosmakelijk met deze vorm van reiskijken op alle continenten is verbonden. De brakke vliegtuigen, de ritten te paard over de steppe, de kleurrijke mensen, vergeten steden, de plekken waar nooit een toerist komt en de plekken die vergeven zijn van de toeristen maar die in Honorair Kozak op de terra incognita van een oude wereldkaart lijken, 'hic sunt dracones'.

Opmerkelijk aan deze verzamelbundel is hoe de dynamiek van het reisgenre in verhalen is vervat die een bijna kloosterachtige kalmte uitstralen. Dat is dankzij Wieringa's stijl. De volmaakte beheersing van de taal en de mooie metaforen geven een heerlijke rust in de vele wervelende indrukken en gedachtestromen. Een goudgerand boek, dat tussen de regels door ook een beeld geeft van de schrijver zelf.

Honorair Kozak is verschenenen bij Uitgeverij De Bezige Bij

BEOORDELING