Boekrecensie: Thomas Willman - Het duistere dal

Een ernstige sfeer, epische personages, lange dramatische momenten, weelderig taalgebruik - Willmans roman lijkt qua verhaal op een wagneriaanse opera, met wraak als Leitmotiv.

Het begin van het boek is al klassiek, met dat decor van een vallei in de Alpen waar al heel lang een boerendorp is gevestigd. Als op een dag een vreemdeling zich in die afgezonderde gemeenschap meldt, is het eind negentiende eeuw.

De man, Greider, geeft aan dat hij een winter in de vallei wil doorbrengen om schilderijen te maken. Hij wordt zwijgend aangestaard tot hij een flinke buidel geld tevoorschijn haalt, de legendarische loper die in alle sagen en legenden deuren opent. De vermetele zonen van herenboer Brenner besluiten dat hij mag blijven.

Gasthuis

Greider wordt ondergebracht in een gasthuis, bij een weduwe en haar dochter Luzi. Aanvankelijk bemoeit hij zich met niemand en loopt als een donkere schim met zijn schetsblok door het dal, waar  de aanbrekende winter de sfeer gevoeglijk verduistert.

De lichtere tonen in dit deel komen van Luzi, die sinds kort het hof wordt gemaakt door Lukas. De twee jonge geliefden beleven een uiterst kuise verkeringsperiode, die de onderhuidse hartstochten opstuwt als bij een liefdespaar in een klassiek drama.

De loden ernst van het verhaal wordt her en der verder verzwaard met een beklemmende toets. Er wordt niets gezegd, in dit dal zonder vreugde of muziek, maar er wordt gesuggereerd met raadselachtige blikken en een sporadische opmerking dat de mensen onder een juk leven en angstig zijn voor Brenner, die als een soort feodaal heerser over de vallei regeert.

Spanningsveld

Als het eerste ernstig toegetakelde lijk van een Brennerzoon van de berg afrolt, ogenschijnlijk door een ongeluk tijdens het versjouwen van boomstammen, wordt het spanningsveld naar een ander plan getild. En als de tweede Brennerzoon eenzelfde lot treft, trekt Willman echt de registers open.

De aanwezigheid van de vreemdeling wordt uiteengezet met een reeks passages uit het verleden die wreed, bloederig en schokkend zijn. Het is Lord of the Flies in deze afgelegen vallei, en die dystopie is al vaker verteld: de mens die zich in een afgezonderde gemeenschap zonder fatsoenlijk rechtssysteem te buiten gaat aan wreedheden. Maar mits goed verteld, zoals in Het duistere dal, blijft het gegeven van de val de mens fascineren.

Epische symbolen

De personages zijn in deze duistere vertelling voornamelijk uitgewerkt als de eigenschappen die zij thematisch vertegenwoordigen. Ze worden uitvergroot tot epische symbolen van wraakzucht, liefde, vergelding, hebzucht, hoogmoed, lafheid, hypocrisie - een klassieke benadering van een vertelling die door Willmans plechtstatige taalgebruik wordt versterkt, afgezien van het religieuze aspect door de rol van de dorpspriester.

En ook van het slot, waarin de mens op zijn akeligst wordt afgebeeld als ze een held moeten erkennen. Drama op het scherpst van de snede en een gevoelige morele afrekening.

Het duistere dal is verschenen bij uitgeverij Meridiaan, in een vertaling van Goverdien Hauth-Grubben.

BEOORDELING

Facebook & Twitter

Facebook & Twitter
Volg het nieuws van NU.nl/Entertainment ook op Facebook en Twitter

NUshop

Tip de redactie