Al zestien jaar kruist Koen Vanmechelen kippenrassen. In Museum Het Domein presenteert de kunstenaar de nieuwste generatie superkip. En experimenteert hij met een alternatief ecosysteem.

De tentoonstelling Koenvanmechelen.This is Not a Chicken zou zomaar een van de laatste van internationale allure in Sittard kunnen zijn.

De lokale politiek heeft besloten dat Museum Het Domein moet fuseren met bibliotheek, muziekschool, schouwburg en archief. Met de zelfstandigheid verdwijnt ook de eigen naam, de ‘smoel’ en misschien zelfs de museumstatus.

De kans dat kunstenaars van het statuur van Pipilotti Rist, Roger Ballen en Hans Op de Beeck - een kleine greep uit het tentoonstellingsarchief - in de toekomst ervoor zullen kiezen hier hun werk te presenteren, is beduidend geslonken.

Profiel

This is Not a Chicken past mooi in het profiel dat dit kleine maar fijne museum de afgelopen jaren heeft opgebouwd en dat nu verloren dreigt te gaan. Conservator Roel Arkesteijn had bij zijn vorige werkgever, het GEM in Den Haag, al een voorliefde getoond voor grote installaties met een dosis engagement. Voor de huidige tentoonstelling liet hij Koen Vanmechelen (1965) het museum verbouwen tot proefboerderij.

Op de binnenplaats herkauwt een dromedaris, die 's nachts beschutting zoekt in de tussenzaal. Een stel kippen bewoont de met weelderige vegetatie aangeklede voorzaal. Achterin huizen een oesterzwammenkwekerij en laboratorium. Overal hangt de geur van gedroogde mest.

Dromedariskeutels

De tentoonstelling is het zoveelste hoofdstuk in Vanmechelens Cosmopolitan Chicken Project. Sinds 1999 kruist de Belg, die sinds zijn jeugd al gefascineerd is door de kip en  kok was voordat hij zich volledig ging wijden aan de kunst, uiteenlopende kippenrassen uit alle windstreken. De in Sittard rondscharrelende kippen zijn de achttiende generatie, Mechelse Sulmtalers.

Met iedere kruising bleken de beesten vruchtbaarder en sterker te worden, en langer te leven. Een overtuigend pleidooi voor biodiversiteit in een tijd waarin de genenpool van gedomesticeerd pluimvee steeds kleiner wordt en het DNA van legkippen wereldwijd wordt bepaald door slechts twee bedrijven.

De uitbraak van vogelgriep in Europa tien jaar geleden (en onlangs opnieuw in Nederland) verleende het Cosmopolitan Chicken Project een ongekende urgentie. Maar alleen signaleren is niet voldoende voor Vanmechelen; hij wil een oplossing aandragen. Vandaar de dromedaris.

Het woestijndier is namelijk extreem virusresistent en de kunstenaar wil die genetische eigenschap overbrengen op oesterzwammen, die hij voedt met dromedariskeutels.

De paddenstoelen op hun beurt dienen weer als voedsel voor de kippen. Het Cosmopolitan Chicken Project is zo geëvolueerd van praktijkonderzoek  à la de negentiende-eeuwse bioloog en 'vader van de genetica' Gregor Mendel tot een experiment met een alternatief ecosysteem.

Multiculturalisme

Delen van Vanmechelens artistieke levenswerk zijn op allerlei plekken getoond, waaronder dOCUMENTA (13). Sommige critici zien in deze vorm van biokunst een pleidooi voor multiculturalisme, waarvan Vanmechelen overigens ook een voorstander is.

Dat werpt weer de vraag op of, dan wel in welk opzicht, culturele vermenging de mens sterker maakt. Op het biologische vlak in ieder geval wel; anders dan voorstanders van raszuiverheid denken, leidt die al snel tot ziekte, zwakheid en inteelt.

Waar het Cosmopolitan Chicken Project vooral in slaagt, is het slaan van een brug tussen kunst en wetenschap. Vanmechelen injecteert wetenschap met ambachtelijkheid, intuïtie en creatieve vrijheid.

Of zoals hij het zelf zegt: "Ik wil op plaatsen gaan waar wetenschappelijk onderzoek niet mag of kan gaan. Zijn de resultaten interessant, dan is het roer aan de wetenschap."

Daarmee bewijst hij op extreem praktische wijze de toegevoegde waarde van kunst.

Koen Vanmechelen: This is Not a Chicken t/m 7 juni in Museum Het Domein, Sittard.