Nobuyoshi Araki's vrouwen in touwen kennen we nu wel.  Gelukkig toont de overzichtstentoonstelling in Foam ook persoonlijke, minder bekende kanten van het oeuvre van de Japanse topfotograaf.

De Japanse fotograaf Nobuyoshi Araki (1940) is vooral bekend van zijn controversiële beelden van Kinbaku, een oude Japanse vorm van bondage. Klinische registraties waarmee hij internationaal naam maakte maar die hem ook het predikaat van pornograaf en vrouwenhater opleverden.

In de grote overzichtstentoonstelling in Foam lijkt hij daarop te zijn uitgekeken. Pas aan het einde kom je een serie halfnaakte, kunstig in touwen vastgeknoopte dames tegen, en dan ook nog bedekt met wilde verfstreken. Liever vestigt hij in de mede door hem ingerichte expositie de aandacht op zijn nieuwste werk.

Op glimmende zwarte afdrukken, met spijkertjes aan de muren van het Amsterdamse museum gehangen, worden bloemstillevens verrijkt met toegetakelde popjes en plastic dinosauriërs.

Het is bekende symboliek voor Araki, die zijn bondagefoto's vaak van speelgoed voorzag. Waar dat daar echter nog voor spanning zorgde, is de symboliek op deze stillevens wel erg voor de hand liggend; bijna uitgebloeide bloemen en uitgestorven beesten waarmee de 74-jarige kunstenaar de eindigheid van zijn eigen leven verbeeldt.

Vrouw en kat

Seks en de dood, het liefst nog een combinatie daarvan, zijn terugkerende thema's in het oeuvre van Araki, dat vele decennia bestrijkt.

Daarvan getuigen niet alleen de bondagefoto's, maar ook in de kiekjes uit het leven met zijn vrouw Yoko. In de intieme serie Sentimental journey / Winter journey (1971/1990) zie je het stel trouwen, dansen en vrijen. Yoko overleed in 1990; haar ziekte en sterfbed legde Araki van begin tot eind vast.

Vooral in die jaren fotografeerde Araki werkelijk alles, waaronder zijn kat Chiro. Het fotoboek dat hij maakte over Chiro lag bij Yoko in de kist.

Ook Chiro's aftakeling en overlijden fotografeerde hij nauwgezet. Hoeveel Araki om zijn huisdier gaf, blijkt uit zijn doodskist die even rijk versierd was als eerder die van Yoko. Deze series maken vanwege hun persoonlijke karakter diepe indruk. Een groter verschil met de harde, afstandelijke bondagefoto's is niet denkbaar.

Kinderlijke onschuld

Nog een andere kant van Araki is te zien in één van zijn eerste fotoseries Satchin and his brother Mabo (1964). De toen nog jonge fotograaf volgde een stel kinderen door de straten van Tokyo en fotografeerde hen in spontane, onconventionele composities.

Dit werk vertoont raakvlakken met dat van de Amerikaanse fotografe Vivian Maier, dat nu ook in Foam is te zien. Beide fotografen maakten graag close-upportretten, maar hadden ook oog voor de stad, de straten en hun fotografische mogelijkheden. In hun combinaties van kinderlijke onschuld en het stadse leven vinden deze verder zo verschillende fotografen elkaar.

Het naakt dat je van Araki verwachtte, ontbreekt overigens niet op de tentoonstelling. Een groot aantal van de honderden polaroids uit Diary (2001-2005) en IMqOSSIBLE (2013-2014) bestaat uit blote dames, vaak op bed, vaak ongegeneerd met de benen wijd poserend. Of deze kiekjes zo spontaan tot stand zijn gekomen als ze lijken, blijft onduidelijk. Maar de veelzijdige, evenwichtige tentoonstelling laat wel zien Araki meer is dan een dirty old man.

ARAKI Ojo Shashu - Photography for the Afterlife: Alluring Hell is te zien t/m 11 maart 2015 in Foam, Amsterdam.