In MOTI nemen jonge internetkunstenaars bezit van de museumzalen. Niet al hun werken overleven in Breda de sprong van computerscherm naar expositieruimte. 

Maar in de interactieve hoogtepunten ontstaat kunst met een heel eigen, nieuwe beeldtaal. 

Om digitale kunst kun je tegenwoordig niet meer heen, ook niet in musea. Zo was op de tentoonstelling Superficial Hygiene in De Hallen afgelopen jaar te zien hoe jonge kunstenaars geavanceerde beeldtechnieken toepasten.

In het Fries Museum belicht momenteel de expositie New Horizons - de kunst achter games de invloed van kunststromingen op de wereld van games. Ook Born Digital in MOTI, Museum of the Image in Breda, biedt een platform voor de eerste generatie kunstenaars die is opgegroeid met de vanzelfsprekendheid van pc’s, pixels en photoshoppen.

De jongste is 24 jaar. Het merendeel is opgeleid aan een kunstacademie maar hun natuurlijke habitat is vooral het internet. Welke impact heeft hun webkunst in een museumzaal?

Minimal art

Groots en meeslepend is in ieder geval The Nail Polish Inferno van de Nederlands-Amerikaanse Geoffrey Lillemon (1981). Met behulp van een virtual reality headset voor 3D-games treed je als bezoeker de bizarre wereld binnen van een digitale stripclub. Het werk doet denken aan een videogame in zuurstokkleuren, niet robotachtig vormgegeven maar uitbundig surrealistisch met onderhuidse dreiging. Je ziet tollende pilaren, golvende wanden en dansende, strippende figuren, waar je soms dwars doorheen kunt lopen. Aan de bar staat een gigantische zwarte stier die je zelfs van binnen kunt verkennen. Kortom: indrukwekkende virtuele psychedelica.

Ook een topstuk is Silentsilence.com van de Nederlands-Braziliaanse Rafaël Rozendaal (1980), die zich verwant voelt met Piet Mondriaan en Roy Lichtenstein. Hij maakt interactieve internetkunst op alleen al ruim honderd websites, waarin hij speelt met abstracte geometrie.

Op de tentoonstelling kun je met touchpads Rozendaals grafische patronen op drie megaschermen snelheid geven en van kleur laten verschieten. Het effect wordt geïntensiveerd doordat de vloer voor de beeldschermen bezaaid is met spiegelscherven. Dit is een minimal art installatie met voldoende zeggingskracht om een tentoonstellingszaal te vullen. 

Visueel bombardement

Helaas bevat de tentoonstelling ook werken waarin de vertaalslag mislukt en de pixelkunst dood lijkt te slaan in de museale setting.

Zo bestaat Approximation I van de Estse Katja Novitskova (1984) uit twee enorme blow-ups van digitale pinguïnfoto’s, kennelijk bedoeld als commentaar op de stroom gelikte maar bloedeloze high definition natuurbeelden die over ons wordt uitgestort.

Dit werk is te statisch en te plat om echt indruk te maken. Gilles de Brock laat een digitale reclamezuil zien (The New Public Space) als poster van de toekomst. Door het ongestructureerde visuele bombardement van felle kleuren en grafische lettertypes wend je al snel je hoofd af. 

Xilitla

Een werk dat wél aandacht en concentratie opeist, is Xilitla van de Nederlandse Rosa Menkman (1983). Als kunstenaar is zij gefascineerd door glitches: ruis, storingen en andere ontsporingen in het digitale universum.

Met die bouwstenen creëerde ze een ‘personage’ dat bestaat uit een zwevend dubbelhoofd, uitgerust met schaarvormige vleugels. Je kunt het via een besturingssysteem laten reizen door een eindeloze, onheilspellende ruimte, opgetrokken uit een constant veranderende kluwen van trappen, pilaren, bergen en watervallen.

Menkman slaagt erin intrigerende beelden op te roepen die volkomen origineel zijn. Wie een idee wil krijgen Xilitla, kan deze video bekijken:

En dat is het interessante aan Born Digital. In feite functioneert het museum als portal van een expositie die zich eindeloos vertakt buiten de muren van het instituut. Google de namen van deze kunstenaars en je krijgt veelal moeiteloos toegang tot grote delen van hun oeuvre.

Born Digital is te zien in MOTI, Museum of the Image, Breda tot en met 28 juni 2015.