Kunstrecensie: On the Move - Stedelijk Museum Amsterdam

Voor de expositie On the Move in Stedelijk Museum Amsterdam werkten fotografen samen met grafisch vormgevers, kunstenaars, schrijvers en journalisten. Door die multimediale aanpak winnen hun verhalen aan kracht.

De grootste ergernis in Nederlandse musea is de gebrekkige communicatie naar het publiek, zegt directeur van het platform voor moderne kunst Nest, Eelco van der Lingen, in de nieuwe rubriek Museum & Meer in Museumtijdschrift 6.

Voor het Stedelijk Museum Amsterdam gaat die kritiek niet op, althans wat betreft de expositie On the Move. Verhalen in hedendaagse fotografie en vormgeving. Kijk maar op het YouTube-kanaal van het museum. In filmpjes van krap een minuut vertellen de deelnemers over hun project, uitgangspunten en werkwijze en wat zij hopen te bereiken.

Publieksvriendelijker kan het niet, hun verhalen maken direct nieuwsgierig.

Slow journalism

En om verhalen gaat het deze keer op de tweejaarlijkse, gemeentelijke aankooptentoonstelling waaruit directeur Beatrix Ruf werken kiest voor de collectie. Verhalen over het fotografisch proces, vergeten geschiedenissen of de betekenis van beelden.

Wat gebeurt er als je beeldtaal van anderen imiteert, hoe kun je met de huidige brij aan beelden en informatie toch nieuwe verhalen vertellen, hoe ga je stereotiepe beeldvorming tegen? Deze en andere vragen worden onderzocht in een prikkelende combinatie van foto's, boeken, magazines, websites en installaties. Soms puur documentair, zoals in de slow journalism-projecten van Rob Hornstra en Arnold van Bruggen (The Sochi Project) en Robert Knoth en Antoinette de Jong (Poppy - Trails of Afghan Heroin).

Of door vermenging van fictie en werkelijkheid in Love Radio, een multimediale soap van Anoek Steketee en Eefje Blankevoort over de verwerking van de Rwandese genocide. Encyclopedisch is daarentegen de aanpak van Meike Eggers en Michael Anhalt in hun documentatie van een Vogelaarwijk in boeken en een website (Blokmapping).

Vooral stevige onderwerpen als oorlog, revolutie en immigratie lijken zich te lenen voor zulke intensieve meerjarenprojecten, al laat Ramya van Petra Stavast zien dat het levensverhaal van de buurvrouw even interessant kan zijn. Speelse uitzondering is Elisabeth Tonnards ontleding van een zwembad in een dik fotoboek dat kan worden uitgespreid tot ... een zwembad.  

Catalogus van straatmeubilair

In de drie zalen is zoveel te zien en te lezen dat je graag terugkomt. Uit de werken spreekt ambachtelijkheid, nieuwsgierigheid en creativiteit die totaal is gespeend van gemakzucht. De toepassing van niet-fotografische technieken en media staat niet op zichzelf maar heeft duidelijk een ondersteunende functie binnen het verhaal dat wordt verteld.

In Poppy, absoluut hoogtepunt op de expositie, onderstreept de dynamische montage van eigen foto- en filmmateriaal, found footage en voice-overs de internationale verwevenheid van oorlog, corruptie, drugs- en wapenhandel. Hans van der Meers geestige catalogus van straatmeubilair (The Netherlands - off the shelf) toont de inwisselbaarheid van stadscentra. De druktechniek van Johannes Schwartz in Tiergarten heeft een vervreemdend effect dat past bij de kunstmatigheid van het 'wild' houden van beesten in een dierentuin.

De straatfotoreportages van Theo Niekus en Ringel Goslinga steken bij deze veelomvattende projecten bijna ouderwets en magertjes af; de verhalen daarbij moet je zelf verzinnen. Wat weer de vraag opwerpt in hoeverre we die andere werken nog als (documentaire) fotografie moeten beschouwen, een discussie die de fotowereld al langer bezighoudt. Maar de samenwerking tussen fotografen en andere makers laat ook zien dat het fotoboek, dat door de opkomst van internet op zijn retour leek, weer springlevend is.

On the move. Verhalen in hedendaagse fotografie en grafische vormgeving in Stedelijk Museum Amsterdam t/m 18 januari 2015.

Lees meer over:

Facebook & Twitter

Facebook & Twitter
Volg het nieuws van NU.nl/Entertainment ook op Facebook en Twitter

NUshop

Tip de redactie