Na meer dan duizend dagen afgezonderd van de buitenwereld te hebben geleefd, opent China zondag zijn grenzen. Het is een nieuwe stap die de regering in Peking neemt in het loslaten van het zerocovidbeleid. Maar de ziekenhuizen stromen over en er dreigt een humanitaire crisis.

China hanteerde vanaf het begin van de pandemie in 2020 een zeer streng zerocovidbeleid. Dat betekende dat er strenge lockdowns werden ingezet, strikte testverplichtingen golden en de grenzen naar het buitenland hermetisch gesloten bleven. Alles werd er aan gedaan om uitbraken te voorkomen.

Lange tijd wierp dit beleid zijn vruchten af, maar in december besloot de regering toch om de strikte aanpak los te laten en de beperkingen op te heffen. Aanleiding hiervoor waren massale protesten die waren uitgebroken in Chinese steden. Gevolg: de besmettingen stijgen, de ziekenhuizen lopen vol en de crematoria draaien overuren.

"De vraag is: zou dit te voorkomen zijn geweest?" zegt China-deskundige Fred Sengers. "We zagen toen China nog vasthield aan het zerocovidbeleid dat de aantallen al behoorlijk begonnen op te lopen." Het is maar de vraag of het zerocovidbeleid überhaupt nog houdbaar was - los van de onvrede onder de Chinese bevolking.

Omikronvariant was de gamechanger

Toch kun je volgens Sengers wel degelijk kritische vragen stellen bij de aanpak van de regering de afgelopen maanden. De vraag is bijvoorbeeld waarom China zich niet beter voorbereidde op de huidige golf. "De tijd die er was om de klap te verzachten, is onbenut gelaten", zegt Sengers.

Ook is China op het gebied van vaccinatie achtergebleven bij veel westerse landen. "Je ziet dat de vaccinatiegraad best prima is, maar dat vooral de ouderen minder goed gevaccineerd zijn", zegt Sengers. "Een belangrijke reden is het succes van het zerocovidbeleid. Daardoor hadden veel mensen helemaal niet het gevoel dat vaccineren nodig was."

President Xi Jinping zag zich in december dan toch genoodzaakt om de regels te versoepelen, omdat de druk op de economie groeide en de maatschappelijke onrust toenam. Het leidde tot een ommezwaai in het beleid: de coronabeperkingen werden in rap tempo losgelaten. Met de nodige gevolgen voor de zorg van dien.

Zie ook |Volle crematoria en dichte scholen: zo gaat het nu met corona in China

Door Chinees Nieuwjaar kan het nog erger worden

In internationale media heerst nu het beeld dat de situatie in China erg zorgelijk is, maar het is moeilijk om precies te zeggen hoe ernstig het precies is. Dat komt door het gebrek aan transparantie van de Chinese regering in het delen van de coronacijfers. "Er zijn wel rapportages die zeggen: 'Het loopt storm', maar officiële gegevens zijn er niet", legt viroloog Marion Koopmans uit.

Toch zijn er volgens Koopmans duidelijke signalen dat het goed mis is in China. "Als je ziet hoe ze alle regels hebben losgelaten, moet je rekening houden met een forse golf van besmettingen en sterfgevallen. Het kan bijna niet anders dan dat er veel meer aan de hand is dan dat er gerapporteerd wordt." En dat is een zorgelijke situatie voor de Chinezen, zegt Koopmans.

Crisis tast gezag van de regering aan

Het lijkt er hoe dan ook op dat de Chinese regering niet zonder schade uit deze crisis gaat komen. Volgens Sengers heeft Xi Jinping te lang aan het zerocovidbeleid vastgehouden.

"Dit tast het gezag van de regering aan", zegt Sengers. "De vraag is: hoelang gaat dit duren?" Mocht een groot deel van de bevolking het virus inmiddels gehad hebben, kan het zijn dat China sneller door deze crisis komt dan gedacht.

Maar in een slechter scenario blijft China langer in zwaar weer verkeren. "Dan krijgt de economie nog meer klappen, en dat heeft ook gevolgen voor ons. Want de Chinese economie is de motor van de wereldeconomie. Bovendien: als er in China allerlei fabrieken dicht zijn (door ziekteverzuim bijvoorbeeld, red.), kunnen wij hier ook weer tekorten krijgen", legt hij uit. "En de kans op nieuwe maatschappelijke onrust in China is dan ook weer aanwezig."