Een nieuwe coronagolf is begonnen, maar mensen jonger dan zestig jaar kunnen geen tweede boosterprik tegen COVID-19 krijgen. Het ministerie van Volksgezondheid ziet namelijk weinig mensen van onder de zestig in de ziekenhuizen met coronaklachten. Maar experts zijn kritisch op het vaccinatiebeleid: "Geef mensen in elk geval de keuze."

De woordvoerder van minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid) zegt dat het huidige vaccinatiebeleid onder meer gebaseerd is op advies van het RIVM. Daarbij worden uitgangspunten gebruikt die zijn opgesteld door de Gezondheidsraad.

In maart adviseerde het RIVM op basis van die uitgangspunten om alleen zestigplussers een tweede booster aan te bieden, net als bewoners van verpleeghuizen, mensen met een bepaalde afweerstoornis en mensen met het downsyndroom.

Mensen onder de zestig hoeven nog geen tweede booster, omdat zij minder kans hebben om ernstig ziek te worden. Wel is er in uitzonderlijke gevallen maatwerk nodig, zo is te lezen in een Kamerbrief.

De immuniteit van de rest van de bevolking hoefde volgens de Gezondheidsraad niet constant op peil te blijven, zolang er bijvoorbeeld geen "forse toename van het aantal besmettingen" zou komen.

Afgelopen week is het aantal positieve coronatests bij de GGD met ruim 70 procent gestegen.

RIVM beoordeelt wie wanneer nieuwe prik kan gebruiken

Het ministerie van Volksgezondheid zegt nauwgezet bij te houden hoeveel mensen met een coronabesmetting in het ziekenhuis belanden. Het ministerie kan het beleid daar dan eventueel op aanpassen. Het RIVM houdt de epidemiologische situatie in de gaten en beoordeelt welke doelgroep op welk moment een nieuwe vaccinatie kan gebruiken.

In Nederlandse ziekenhuizen liggen nu met name oudere mensen en ongevaccineerde patiënten met coronaklachten. Vandaar de keuze om alleen hen extra te vaccineren.

Een herhaalprik of een tweede booster kan drie maanden na de laatste coronaprik of coronabesmetting worden gehaald. In april had 28,5 procent van de zestigplussers dit gedaan. Ook deden sommige jongere mensen een poging bij GGD-locaties om een extra booster te krijgen, maar zij werden onverrichter zake naar huis gestuurd.

'Tweede booster geeft kwetsbare mensen net wat meer vrijheid'

Chantal Bleeker-Rovers, hoogleraar Uitbraken van Infectieziekten aan het Radboudumc, is het niet eens met de leeftijdsgrens als criterium voor een tweede booster. Er zijn volgens de hoogleraar veel meer mensen die behoefte hebben aan een extra vaccin, onder wie de groep die de griepprik krijgt.

"Mensen met overgewicht, diabetes of COPD lopen meer risico dan een gezonde zestigplusser", zegt Bleeker-Rovers. "Ook zijn er mensen met een kwetsbare huisgenoot of partner die zich nu zorgen maken. Geef deze mensen in elk geval de mogelijkheid om zelf te kiezen voor een tweede booster of niet."

"Ik denk dat die keuzevrijheid past in het verhaal van de overheid dat we onze eigen verantwoordelijkheid moeten nemen", vervolgt Bleeker-Rovers. "Die tweede booster kan kwetsbare mensen net wat meer vrijheid geven om mee te doen met het normale leven."

Coronagolf richt ook buiten ziekenhuizen schade aan

Veldepidemioloog Amrish Baidjoe moet denken aan de tweede helft van 2021, toen de overheid "veel te laat" begon met de boostercampagne en Nederland onderaan de Europese vaccinatieranglijst bungelde. "Daar hebben we de consequenties van gezien, zoals de overbelaste zorg."

Maar ook buiten het ziekenhuis zorgen de besmettingen voor problemen, benadrukt Baidjoe. "Mensen worden ziek, krijgen langdurige covid. Dat zorgt ook voor uitval op de werkvloer en economische schade." Hij vindt het daarom "geen slecht idee" om mensen met een risicoprofiel te vaccineren.

Het meest voor de hand liggende argument om op dit moment geen brede vaccinatiecampagne uit te rollen, is volgens Baidjoe dat er betere vaccins in de pijplijn zitten. "Misschien wil de overheid wachten tot het najaar. Dan is er waarschijnlijk een nieuwe formule beschikbaar die beter beschermt tegen de omikronvariant."

De woordvoerder van het ministerie wijst van de hand dat de komst van nieuwe vaccins meespeelt in het vaccinatiebeleid. "Er is nog geen nieuw vaccin en dat is niet de reden. We baseren ons op het RIVM."

Breder vaccineren bij gebrek aan coronamaatregelen

Infectieziektenepidemioloog aan het Radboudumc Alma Tostmann voegt toe dat door de tijd heen uiteindelijk ieders immuniteit afneemt. "Dus ook onder de zestig jaar krijg je mensen die ziek worden, wat je kan voorkomen door te vaccineren."

Maar de aandacht moet vooral gaan naar ongevaccineerden en mensen boven de zestig die nog geen tweede booster hebben, vindt Tostmann. "Daar valt de meeste winst te behalen." De inzet van het ministerie op zestigplussers kan ze ook volgen. "Zij hebben echt profijt van de booster, ook als ze in de winter een infectie hebben gehad."

Wel kan ze zich voorstellen dat mensen die zelf graag een extra booster willen, er ook één mogen. "Als de overheid niet echt inzet op preventie van besmettingen, is breder vaccineren misschien wel een goed idee."

Dat leeftijd de belangrijkste risicofactor is op ernstige complicaties door een coronabesmetting, is terug te zien in de ziekenhuizen. Op een miljoen mensen van 20 tot 29 jaar lagen vorige week 1,3 personen in het ziekenhuis met een coronabesmetting. Ter vergelijking: op een miljoen mensen van 70 tot 79 jaar lagen 59,4 mensen in het ziekenhuis met een coronabesmetting.

Zo werken het Pfizer- en Modernavaccin in je lichaam
53
Zo werken het Pfizer- en Modernavaccin in je lichaam