Het is haalbaar om Nederlanders iedere zes tot negen maanden een boosterprik met het coronavaccin te geven, laten fabrikanten en het ministerie van Volksgezondheid weten aan NU.nl. Het is echter hoogst onzeker of mensen wel op extra prikken zitten te wachten.

Nederland houdt rekening met twee extra prikrondes in 2022 én een derde in 2023, schreef voormalig minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge eerder aan de Tweede Kamer. Het RIVM is ook gevraagd om diverse scenario's voor te bereiden, zo laat het ministerie weten in een reactie aan NU.nl.

Er is echter nog geen onderzoek gedaan naar de bereidheid tot het herhaaldelijk prikken, erkent het ministerie. Navraag bij het RIVM leert dat er inderdaad geen data zijn over de wil voor een periodieke boosterprik.

En dat terwijl de opkomst bij de eerste boosterprik al lager dan gehoopt is. Ernst Kuipers, de nieuwe minister van Volksgezondheid, schreef in een recente Kamerbrief dat "de opkomst achter blijft bij het streven" en dat het ministerie blijft inzetten op een hogere (booster)prikbereidheid.

“Mensen kunnen het gevoel krijgen: Waar doen we het eigenlijk voor als de ziekenhuizen niet vollopen?”
Bas van den Putte

Wil voor extra prikken is er (nog) niet

Experts stellen dat de wil voor extra prikken er momenteel simpelweg niet is. Die kan volgens hen nog wel gekweekt worden.

Bas van den Putte, hoogleraar gezondheidscommunicatie aan de Universiteit van Amsterdam en als lid van de wetenschappelijke adviesraad betrokken bij het coronagedragsteam van het RIVM, zegt dat hij al een tijdje geluiden hoort dat mensen zich niet in periodes willen laten prikken. "Het is moeilijk om te peilen hoe breed gedragen die gedachte is, maar ik maak mij wel zorgen over hoeveel mensen het nog nodig vinden."

Ook epidemioloog en gedragswetenschapper Esther Metting is enigszins sceptisch. Ze benadrukt dat het bij nieuwe boosterrondes steeds moeilijker wordt om mensen te overtuigen, "zeker nu omikron steeds milder blijkt".

De boostercampagne ging in Nederland in november versneld van start. Divsere andere landen waren al maandenlang aan het prikken.

De boostercampagne ging in Nederland in november versneld van start. Divsere andere landen waren al maandenlang aan het prikken.
De boostercampagne ging in Nederland in november versneld van start. Divsere andere landen waren al maandenlang aan het prikken.
Foto: ANP

Berichten over einde pandemie werken averechts voor prikbereidheid

Want volgens zowel Metting als Van den Putte is het gevaar van een coronabesmetting een grote stimulus om een boosterprik te nemen. Uitspraken van gezondheidsorganisatie WHO over dat omikron weleens het einde van de Europese coronapandemie kan betekenen, werken averechts op de bereidheid voor een boosterprik, legt Van den Putte uit. "Want waar doen we het eigenlijk voor als de ziekenhuizen niet vollopen? Dan krijg je zware griep, maar dat is je eigen keuze."

Van den Putte en Metting leggen uit dat de (booster)prikbereidheid wel vergroot kan worden. Het ministerie kan volgens de deskundigen inzetten op een informatiecampagne, waarin de gevaren van een coronabesmetting worden uitgelicht.

Naar de gevaren wordt nog steeds onderzoek gedaan: zo is er nog weinig bekend over bijvoorbeeld langdurige COVID-19-klachten na een milde omikronbesmetting. "Je moet als ministerie wel laten zien dat de voordelen van de prik opwegen tegen de nadelen (eventuele bijwerkingen)", aldus de experts.

Ook moet het boosterprikproces veel makkelijker worden, vinden zowel Metting als Van den Putte. Zo moet de prik volgens hen op veel meer locaties zonder afspraak beschikbaar worden.

Een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid vertelt aan NU.nl dat de Gezondheidsraad wordt gevraagd over "medisch-inhoudelijke aspecten" van nieuwe boostercampagnes. "Er wordt nauwkeurig bekeken of het nodig zal zijn om iedereen een extra dosis te geven, of alleen specifieke groepen."

Wereldwijde boostercampagne 'niet haalbaar' en oogst kritiek

Sowieso is het boosterplan wereldwijd niet onomstreden. Dat sommige landen al aan hun derde of vierde prik beginnen, terwijl in Afrika 85 procent van de bevolking nog geen enkele prik kreeg, oogst kritiek.

De WHO sprak zich vorige week dan ook officieel uit tegen boosterprikcampagnes. Ze zouden volgens de deskundigen niet levensvatbaar zijn, vanwege de lagere prikbereidheid en de kosten die nieuwe prikken telkens met zich meebrengen. De gezondheidsorganisatie zet liever in op één coronavaccin, dat voor een langdurige immuunrespons zorgt tegen alle coronavirusvarianten, zoals omikron.

Vaccinfabrikanten en COVAX, het programma dat internationaal vaccins verspreidt, blijven wél achter wereldwijde boostercampagnes staan, laten zij weten aan NU.nl. Zo stellen vertegenwoordigers van Pfizer en AstraZeneca dat de plannen niet gehinderd worden door productieproblemen. Beide bedrijven produceerden in 2021 miljarden vaccins en alleen al Pfizer ligt op koers om dit jaar vier miljard doses te fabriceren.

Daarnaast zijn er nog altijd andere vaccins in ontwikkeling en gaat de verspreiding van vaccins steeds sneller. Een woordvoerder van COVAX acht het wereldwijd verspreiden van (booster)prikken dan ook cruciaal. "Met 1,2 miljard vaccins kunnen wij al 20 procent van de totale bevolking van de 92 armste landen inenten."