De coronapersconferentie wordt vanavond in een nieuw jasje gestoken. Zo laat minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid) grafieken zien. Een slimme zet, zeggen communicatie-experts in gesprek met NU.nl. Wel waarschuwen ze voor valkuilen.

Tot voor kort was Kuipers voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ). In die functie kwam hij vaak op televisie om te vertellen over de ziekenhuiscijfers. Hij gebruikte bij zijn presentaties over de ziekenhuiscapaciteit een scherm voor cijfers en grafieken. Dat scherm neemt hij vanavond ook mee.

"Vanuit communicatieperspectief is dat heel slim", zegt communicatie-expert Lars Duursma. "In het algemeen zie je dat bij presentaties beeld heel belangrijk is, want mensen onthouden meestal de plaatjes."

In Denemarken is aangetoond dat beeld goed kan werken. Tijdens de eerste coronagolf in het land werd bij de communicatie een simpele grafiek getoond waarmee flatten the curve (hou de curve zo vlak mogelijk) werd uitgelegd.

"Uit onderzoek blijkt nu dat die grafiek erg belangrijk is geweest om draagvlak te creëren voor de lockdown", aldus Duursma. "Het plaatje maakte voor iedereen duidelijk waarom het nodig was om piekbelasting in de zorg te voorkomen."

'Beeld kan ook tegen je werken'

Ook communicatiestrateeg Gonda Duivenvoorden denkt dat het een goed idee is om de persconferenties te ondersteunen met beeld. "Maar er zijn ook valkuilen", waarschuwt ze.

Volgens haar is het van belang om rustig uit te leggen waarom een bepaalde grafiek wordt getoond. "We hebben miljoenen mensen in het land die lageropgeleid of laaggeletterd zijn. Niet iedereen kan deze informatie snel verwerken."

"Het is niet verstandig om tegelijkertijd te praten", aldus Duivenvoorden. "Het is de kunst om het beeld te laten zien, in je hoofd tot drie te tellen en dan pas te spreken."

“De hoeveelheid informatie die wordt onthouden, is altijd teleurstellend.”
Lars Duursma, communicatie-expert

Dat grafieken bij persconferenties niet altijd een goede aanvulling zijn, bleek in 2020 in België. De toenmalige premier Sophie Wilmès toonde een PowerPoint met de exitstrategie, maar die werd door ingewikkelde grafieken door weinig mensen begrepen. Er kwam veel kritiek, waarna er nooit meer een PowerPoint bij de persconferenties is gebruikt.

"Het lijkt me verstandig om de grafieken die Kuipers gebruikte bij het LNAZ te versimpelen", zegt Duursma. "Als je na de persconferentie iemand kleurpotloden en een leeg papiertje geeft, zou diegene de grafiek uit zijn hoofd moeten kunnen tekenen."

Daarbij moeten de persconferenties volgens hem worden ingekort. "Eerdere persconferenties duurden erg lang, terwijl iedereen die weleens een presentatie heeft gehouden, weet dat de hoeveelheid informatie die wordt onthouden altijd teleurstellend is."

Dit wil Kuipers anders doen dan voorganger De Jonge
63
Dit wil Kuipers anders doen dan voorganger De Jonge

Niet alleen grafieken versterken boodschap

Moet Kuipers alleen grafieken laten zien? Volgens Duivenvoorden zijn er nog meer mogelijkheden. "Je zou op de persconferentie kunnen benoemen dat mensen zich onvoldoende aan de maatregelen houden. Maar je kan ook een foto laten zien waarop je een grote groep mensen tegen elkaar ziet staan, waarna je zegt: '1,5 meter. Het is moeilijk vol te houden, we zien het overal.'"

Volgens haar begrijpt in deze vorm iedereen wat er wordt bedoeld en roept het emoties op. "Beeld gaat rechtstreeks je brein in."

Zowel Duursma als Duivenvoorden is ervan overtuigd dat Kuipers de kwaliteiten heeft om ingewikkelde materie over te brengen op een breed publiek. "Ik vind dat hij heel rustig en duidelijk spreekt. Het is niet iemand van de soms verwarrende tegeltjeswijsheden, die we vaak bij Hugo de Jonge hoorden", aldus Duursma.

Volgens Duivenvoorden moet hij er wel voor waken dat zijn verhaal te technisch wordt. "Bij het LNAZ sprak hij vanuit zijn deskundigheid en daar is hij heel goed in. Maar kan hij het ook vanuit zijn rol als minister, waarmee je een groter publiek wil bereiken?"