Mede door de opmars van de omikronvariant van het coronavirus noteren steeds meer landen wereldwijd nieuwe besmettingsrecords. Hoe gaat het nu in de landen die eerder de grootste aantallen besmettingen meldden?

Voor dit artikel zijn vier van de vijf landen gekozen die volgens de officiële cijfers in totaal de meeste coronabesmettingen hebben gemeld. Ook het Verenigd Koninkrijk behoort tot die top vijf. Over de situatie daar schrijven we vaker.

Verenigde Staten (331 miljoen inwoners)

De Verenigde Staten staan bijna de hele coronapandemie al bovenaan de lijst van landen met de meeste besmettingen. 52 miljoen keer leverde een Amerikaan al een positieve test af. Sinds begin december neemt het aantal besmettingen explosief toe, blijkt uit cijfers van gezondheidsdienst CDC.

Afgelopen maandag werden ruim 291.000 positieve tests gemeld door de CDC. Alleen op 8 januari werden er meer gemeld (294.000). Experts verwachten dat het een kwestie van (zeer korte) tijd is voordat dat record alsnog sneuvelt.

Als gevolg van de vele besmettingen neemt ook de druk op de zorg weer toe. Gemiddeld worden nu 70.000 Amerikanen per dag met coronaklachten opgenomen in het ziekenhuis. Dat is inclusief mensen die binnen een dag weer naar huis mogen. In totaal liggen er momenteel zo'n 16.000 Amerikanen op de intensive care. Artsen vrezen dat die cijfers nog verder zullen toenemen naarmate de winter vordert.

Vaccinaties
De vaccinatiegraad onder Amerikanen van achttien jaar en ouder blijft steken op ongeveer 72 procent. Met name in de zuidelijke staten waar de Republikeinse Partij de grootste aanhang heeft, zijn er grote gaten op de vaccinatiekaart. Het is niet toevallig dat eerdere coronagolven juist daar het hardst toesloegen.

De VS begon in september als een van de eerste landen ter wereld met het zetten van boosterprikken. Alle volwassen Amerikanen komen daarvoor in aanmerking, en zo'n 65 miljoen van hen hebben de oppepper inmiddels al gehaald.

India (1,38 miljard inwoners)

Met zo'n 35 miljoen positieve tests lijkt India in verhouding veel minder besmettingen te hebben dan de andere landen in dit artikel. India heeft echter vanaf het begin van de coronapandemie grote moeite om de testcapaciteit structureel op orde te brengen, en dat vertekent het beeld. Experts schatten dat het werkelijke aantal besmettingen vele malen groter is.

Hoewel onduidelijk is hoe groot de rol van de gebrekkige testcapaciteit is, is er volgens de cijfers van het Indiase ministerie van Volksgezondheid nog geen sprake van een omikrongolf. Nadat het land begin mei een enorme piek meemaakte van soms meer dan 400.000 besmettingen per dag, is het dagelijks aantal positieve tests enorm gedaald. India meldt al een maand minder dan 10.000 positieve tests per dag. De omikronvariant werd tot nu toe een paar honderd keer aangetroffen.

Tijdens de piek in mei werden de Indiase ziekenhuizen volledig overweldigd. Schrijnende beelden van overvolle ziekenhuizen, patiënten die aan hun lot werden overgelaten en mensen die zuurstoftanks stalen, gingen de wereld over. Sinds het aantal besmettingen snel begon te dalen, nam ook de druk op de ziekenhuizen drastisch af. Veel ziekenhuizen hebben inmiddels al weken geen nieuwe coronapatiënten opgenomen.

Vaccinaties
De vaccinatiecampagne in India kwam traag op gang. Dat kwam mede door de enorme voorbereiding en organisatie die nodig is om meer dan een miljard mensen te vaccineren. De laatste maanden stijgt de vaccinatiegraad snel. De Indiase minister van Volksgezondheid Mansukh Mandaviya meldde donderdag dat inmiddels 60 procent van de volwassenen volledig gevaccineerd is.

Boosterprikken zijn in India nog helemaal niet gezet. Meerdere medische experts, zoals de vooraanstaande viroloog Shahid Jameel, roepen de regering inmiddels op om zo snel mogelijk te beginnen met het boosteren. Ze hopen daarmee een nieuwe golf, dit keer mogelijk veroorzaakt door de omikronvariant, voor te zijn.

Dit doen andere landen tegen de opmars van de omikronvariant
159
Dit doen andere landen tegen de opmars van de omikronvariant

Brazilië (213 miljoen inwoners)

Waar andere landen vaak afwisselend hoge pieken en flinke dalen noteerden, is het aantal besmettingen in Brazilië structureel redelijk hoog geweest. Eén keer kwam het aantal besmettingen per dag boven de 100.000 (115.000 op 23 juni dit jaar), en in totaal werden er meer dan 22 miljoen positieve tests gemeld. De laatste maanden ziet Brazilië het aantal besmettingen structureel dalen, met momenteel 'slechts' een paar duizend positieve tests per dag.

Naar verhouding overlijden veel Brazilianen aan de gevolgen van het coronavirus. De teller staat inmiddels op bijna 620.000 sterfgevallen; alleen de VS telt er meer (835.000). Ook dat cijfer is in Brazilië scherp gedaald, naar tussen de 100 en 200 sterfgevallen per dag.

Van president Jair Bolsonaro is bekend dat hij de coronapandemie nooit als een serieus probleem heeft gezien, zelfs niet toen hij zelf besmet raakte.

Vaccinaties
De forse afname in de aantallen besmettingen en sterfgevallen de afgelopen maanden lijkt vooral te komen doordat de vaccinatiecampagne eindelijk van de grond is gekomen. Door de tegenwerking van Bolsonaro moest de Braziliaanse gezondheidsdienst dat soms zelfs via de rechtszaal afdwingen. Daarnaast werden talloze initiatieven opgezet door burgers, organisaties en bedrijven.

Inmiddels is 65 procent van de volwassen Brazilianen volledig gevaccineerd en dat percentage stijgt nog altijd. Zo'n 20 miljoen Brazilianen hebben ook al een boosterprik ontvangen. Boosters zijn beschikbaar voor alle Brazilianen van achttien jaar en ouder.

Rusland (146 miljoen inwoners)

Rusland passeerde twee weken geleden als vijfde land ter wereld de grens van 10 miljoen besmettingen. Dat kwam mede door de recordstijging van eind oktober en begin november, toen er meerdere dagen meer dan 40.000 positieve tests werden gemeld. Experts vermoeden dat het werkelijke aantal veel hoger lag, omdat de testbereidheid onder de Russische bevolking erg laag is en de officiële cijfers van de regering niet gecontroleerd kunnen worden door onafhankelijke waarnemers.

Halverwege november begon het aantal besmettingen langzaam af te nemen en inmiddels meldt Rusland tussen de 25.000 en 30.000 besmettingen per dag. De omikronvariant heeft volgens de officiële cijfers nog geen grote invloed; tot nu toe zijn slechts 41 besmettingen met die variant gevonden.

Gedurende de piek begin november waren bijna alle ziekenhuisbedden die gereserveerd waren voor coronapatiënten bezet. Ook lag het dodental toen enorm hoog. Inmiddels zijn volgens schattingen meer dan 600.000 Russen overleden aan de gevolgen van het coronavirus, hoewel de cijfers van de regering het op de helft daarvan houden.

Van cadeaus tot dwang: zo wil Rusland vaccinatiegraad verhogen
98
Van cadeaus tot dwang: zo wil Rusland vaccinatiegraad verhogen

Vaccinaties
Ondanks het feit dat Rusland als een van de eerste landen begon met vaccineren en zelf meerdere vaccins ontwikkelde, is de vaccinatiegraad in het land ontzettend laag. Nog niet eens de helft van de bevolking is geprikt.

Het Russische Spoetnik-vaccin wordt sinds juli al ingezet om te boosteren. President Vladimir Poetin liet weten een boosterprik te hebben gehad en spoorde zijn landgenoten aan hetzelfde te doen. Poetin benadrukte al eerder dat hij mensen niet onder druk wil zetten om zich te laten vaccineren. Hij zei donderdag dat hij hoopt dat in 2022 groepsimmuniteit bereikt kan worden.

Voor dit artikel is China buiten beschouwing gelaten, omdat de officiële cijfers volledig afwijken van het mondiale beeld en onmogelijk te controleren zijn. Volgens de Chinese regering heeft het land met 1,44 miljard inwoners sinds de start van de coronacrisis slechts iets meer dan 100.000 besmettingen gehad.