De omikronvariant van het coronavirus zal begin januari dominant zijn in Nederland. Dat houdt in dat de meeste mensen die vanaf dan besmet raken de omikronvariant oplopen. In de daaropvolgende weken zal de nu dominante deltavariant vrijwel volledig verdreven worden, vertelde RIVM-baas Jaap van Dissel woensdag aan de Tweede Kamer.

Dat is volgens hem zorgelijk nieuws voor gevaccineerden die zijn ingeënt met het vaccin van AstraZeneca: dat lijkt namelijk geen bescherming te bieden tegen ziekte na een omikronbesmetting.

Van Dissel benadrukte dat alle voorspellingen rondom de omikronvariant nog onzeker zijn. "Eerste onderzoeken zijn niet geruststellend, maar we weten een heleboel nog niet. We weten nog niet hoe ziek je wordt na een besmetting met de omikronvariant en hoe alle onderdelen van het immuunsysteem reageren."

Uit onderzoek van toonaangevende Britse wetenschappers blijkt al wél dat het AstraZeneca-vaccin geen bescherming biedt tegen ziekte na besmetting. Zij deden onderzoek naar zo'n zeshonderd Britse coronapatiënten. Dat onderzoek moet nog beoordeeld worden door vakgenoten.

De onderzoekers weten nog niet of en hoe het AstraZeneca-vaccin ziekenhuisopnames en ic-opnames kan voorkomen na een omikronbesmetting. "Die cijfers zijn er nog niet", aldus Van Dissel.

De Britse onderzoekers waarschuwen al wel voor grote hoeveelheden ziekenhuisopnames per dag. Zij verwachten "in het meest optimistische scenario" ongeveer 2.400 opnames per dag in hun land. Dat zou voor Nederland kunnen neerkomen op 600 opnames per dag, waarvan zo'n 125 direct op de ic's, becijferde Van Dissel.

Tijdens de piek van de huidige golf - eind november en begin december - telde Nederland ongeveer 400 ziekenhuisopnames per dag, waarvan ongeveer 50 op de intensive cares.

Van Dissel ziet Brits onderzoek als bewijs dat snelle boosterprik nut heeft

De RIVM-baas wil niet alarmistisch overkomen, maar ziet de data als bewijs dat de boosterprikcampagne versneld moest worden. Na een derde prik met het AstraZeneca-vaccin neemt de vaccineffectiviteit namelijk weer toe tot zo'n 75 tot 80 procent - oftewel: ruim drie kwart van de geprikten zal dan niet (ernstig) ziek worden na een besmetting. Dat voorkomt vervolgens automatisch ook veel ziekenhuis- en ic-opnames.

Sinds de opmars van de omikronvariant in het Verenigd Koninkrijk en Denemarken verdubbelt het aantal positieve tests in die landen momenteel elke twee tot drie dagen, vervolgde Van Dissel.

Ook in Nederland wint de virusmutant snel terrein. Mede daarom adviseerde het OMT, waar Van Dissel het hoofd van is, aanvullende maatregelen naast een versnelde boosterprikcampagne, zoals een verlenging van de avondlockdown. Het demissionaire kabinet nam dat advies over.