De vraag of een coronavaccinatie verplicht moet worden, zorgt in Nederland voor grote verdeeldheid. Hoe gaat het in de landen om ons heen die al een (gedeeltelijke) vaccinatieplicht aankondigden?

Het RIVM berekende in augustus dat er 1,8 miljoen Nederlanders niet beschermd waren, omdat ze niet gevaccineerd zijn en (nog) geen coronabesmetting hebben doorgemaakt. In oktober zei het OMT rekening te houden met ruim 23.000 nieuwe ziekenhuisopnames, van wie ongeveer 4.800 op de ic.

Omdat in Nederland de besmettingscijfers en ziekenhuisopnames sindsdien weer op een enorm hoog niveau liggen en de vaccinatiegraad nog maar mondjesmaat stijgt, is de discussie over een vaccinatieplicht opgelaaid.

Die discussie woedt niet alleen in Nederland. Begin december zei voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen dat "het gesprek over vaccinatieplicht gevoerd moet worden". Het demissionaire kabinet in Nederland houdt de boot nog altijd af, maar elders in Europa komt een (gedeeltelijke) vaccinatieplicht steeds vaker voor.

Rutte: 'Geen voorstander van en geen plannen voor vaccinatieplicht'
42
Rutte: 'Geen voorstander van en geen plannen voor vaccinatieplicht'

België

De Belgische premier Alexander De Croo maakte in augustus bekend dat zorgpersoneel zich verplicht moet laten vaccineren. De vaccinatieplicht gaat 1 januari in, waarna nog een overgangsperiode volgt. Zorgmedewerkers die op 1 april nog niet volledig gevaccineerd zijn, mogen hun werk niet langer uitoefenen en lopen dus het risico ontslagen te worden.

De Croo zei dat voor mensen in de zorg "vaccinatie meer dan een individuele keuze is", omdat zij veel met zieke en kwetsbare mensen in aanraking komen. Onder zorgpersoneel vallen ook bijvoorbeeld brandweerlieden, omdat zij vaak hulp bieden bij medische noodgevallen.

De vaccinatieplicht voor zorgpersoneel leidde al tot grote protesten, die geregeld uitliepen op rellen. Zo probeerden betogers dinsdag nog het ministerie van Volksgezondheid te bestormen. Zij moesten uiteindelijk door de politie met traangas worden verjaagd.

Van een algemene vaccinatieplicht is nog geen sprake in België. Minister van Volksgezondheid Franck Vandenbroucke zei half november echter die optie niet meer te willen uitsluiten.

Politie grijpt in bij uit de hand gelopen coronaprotest in Brussel
34
Politie grijpt in bij uit de hand gelopen coronaprotest in Brussel

Frankrijk

Frankrijk kondigde in juli al aan dat coronavaccinaties verplicht zouden worden voor zorgpersoneel. Sinds half september kunnen zorgmedewerkers die een prik blijven weigeren hun baan verliezen. Volgens minister van Volksgezondheid Olivier Véran liet veel zorgpersoneel zich na de verplichting alsnog vaccineren. Duizenden zorgmedewerkers die zich nog altijd niet hebben laten vaccineren, zijn geschorst of ontslagen.

Volgens president Emmanuel Macron is een algemene vaccinatieplicht momenteel geen optie, omdat het coronatoegangsbewijs effectief genoeg is in het onder controle houden van de verspreiding van het virus.

Duitsland

In navolging van Frankrijk en België wil ook Duitsland een vaccinatieplicht voor zorgpersoneel. De federale regering en de zestien deelstaten zijn het al eens over 1 februari als datum waarop zorgmedewerkers volledig geprikt moeten zijn. Het Duitse parlement moet het voorstel nog goedkeuren.

De nieuwe Duitse bondskanselier Olaf Scholz liet eerder al weten voorstander te zijn van een algemene vaccinatieplicht en hoopt dat voor 1 februari rond te hebben. Ook van zijn voorganger Angela Merkel is bekend dat ze welwillend staat tegenover een verplichte prik voor alle Duitsers.

Rijen bij Oostenrijkse priklocaties door lockdown ongevaccineerden
45
Rijen bij Oostenrijkse priklocaties door lockdown ongevaccineerden

Oostenrijk

Oostenrijk heeft tot nu toe de meest ingrijpende vaccinatieplicht aangekondigd. Per 1 februari moet alle Oostenrijkers zich laten prikken tegen COVID-19. Oostenrijkers die dan nog steeds weigeren, krijgen forse boetes die kunnen oplopen tot duizenden euro's. Het land zit momenteel ook weer in een strenge lockdown. Die wordt komend weekend beëindigd, maar alleen voor Oostenrijkers die gevaccineerd of genezen zijn.

Met een vaccinatiegraad van nog geen 70 procent heeft Oostenrijk een van de laagste van heel Europa. De inmiddels afgetreden kanselier Alexander Schallenberg noemde de vaccinatiegraad van zijn land al "schandalig laag". Wel wordt er een uitzondering gemaakt voor mensen die zich om medische redenen niet kunnen laten vaccineren.

Sinds het aankondigen van de vaccinatieplicht worden er vaak protesten georganiseerd. Daar komen soms tienduizenden mensen op af. Agenten hebben bij meerdere demonstraties al pepperspray moeten gebruiken, omdat ze door demonstranten werden bekogeld met vuurwerk.

Griekenland

Griekenland heeft een vaccinatieplicht voor mensen die ouder zijn dan zestig jaar. Zestigplussers die nog steeds een coronaprik weigeren, krijgen vanaf januari elke maand dat ze niet geprikt zijn een boete van 100 euro.

"Grieken van boven de zestig die nog niet zijn gevaccineerd zijn, moeten voor 16 januari een afspraak voor een eerste inenting hebben gemaakt", zei premier Kyriakos Mitsotakis eind november. De vaccinatieplicht voor zestigplussers is bedoeld om "medeburgers te beschermen".