Nederland beloofde voor het einde van het jaar 22 miljoen doses aan coronavaccinatiehulpprogramma COVAX te doneren. Ruim een miljoen prikken zijn verstuurd, maar in gesprek met NU.nl zegt COVAX dat er tot nu toe geen enkel 'Nederlands' vaccin in arme landen in een bovenarm is gezet.

Wat is COVAX?

  • COVAX is een internationaal programma waaraan onder meer Unicef meewerkt.
  • Met de coronavaccins van COVAX worden inwoners van armere landen gevaccineerd tegen COVID-19.
  • En dat is heel belangrijk, niet alleen om de mensen in die landen te beschermen, maar ook om het ontstaan van nieuwe varianten te voorkomen.

Het ministerie van Volksgezondheid spreekt dit tegen tegen. Eerder kon het ministerie geen antwoord geven op vragen over het verloop van het programma. Een woordvoerder zegt donderdag in gesprek met NU.nl dat er in Laos en Kenia wel prikken zijn gezet, maar kan geen precieze aantallen noemen.

Eind september maakte het ministerie bekend 26 miljoen coronavaccins te willen doneren. Daarvan worden 22 miljoen doses gelijk vanuit de fabriek aan COVAX gegeven. De andere coronaprikken levert Nederland zelf aan andere landen.

In buitenlandse fabrieken liggen momenteel 16,3 miljoen door Nederland gedoneerde vaccins klaar, zegt Sabine de Jong, coördinator internationale programma's bij UNICEF Nederland. Ze is als programmaleider betrokken bij COVAX.

Maar hoewel de vaccins zijn gereserveerd voor het hulpprogramma, kunnen ze nog niet worden verscheept. Dat duurt altijd zo'n vier tot zes weken, legt De Jong uit. Dat komt onder meer doordat landen er klaar voor moeten zijn om de vaccins te kunnen gebruiken. Bovendien moet er papierwerk in orde worden gemaakt en moet het vervoer naar de landen worden geregeld. Als Nederland de vaccins eerder had gedoneerd, dan hadden ze ook eerder vervoerd kunnen worden.

Het is nog maar de vraag of deze vaccins nog dit jaar kunnen worden gezet, of zelfs maar een deel ervan. Afhankelijk van wanneer de vaccins precies zijn gereserveerd voor COVAX zou het volgens De Jong nog mogelijk kunnen zijn om een deel daarvan dit jaar nog te verschepen.

Maar het betekent niet dat er nog helemaal geen Nederlandse coronavaccins in het buitenland zijn gezet. Naast de donaties aan COVAX stuurde Nederland ook zelf vaccins naar het buitenland. Inmiddels zijn er 4,6 miljoen coronaprikken naar Indonesië, Kaapverdië, Namibië en Suriname gebracht.

'Aantal donaties heeft echt een vlucht genomen'

De Jong is wel positief dat het beloofde aantal van 27 miljoen donaties gaat worden gehaald. "Het lijkt erop dat het aantal gedoneerde vaccins echt een vlucht heeft genomen."

Zo lag het aantal donaties begin deze maand op slechts enkele miljoenen. Het ministerie heeft dus in een heel korte tijd nog eens ruim tien miljoen coronavaccins gereserveerd. "Ik ben wel optimistisch dat het in relatief korte tijd gaat lukken."

Artsen zonder Grenzen wil meer urgentie zien bij donaties

Artsen zonder Grenzen heeft er minder vertrouwen in. De hulporganisatie riep het ministerie eerder deze week op tot openheid over waarom de beloofde donaties nog niet zijn aangekomen. "Het is nogal onwaarschijnlijk dat er tussen nu en het nieuwe jaar echt zoveel vaccins terechtkomen bij de mensen die ze nodig hebben", zegt adjunct-directeur Judith Sargentini.

Volgens Sargentini moet Nederland de urgentie ervan inzien om de vaccins zo snel mogelijk te doneren en een zo snel mogelijke levering te kunnen faciliteren. "Het gaat er niet om dat je op de laatste dag van het jaar een kerstkaart op de post doet, het gaat erom dat de geadresseerde je kaartje op tijd ontvangt en je wens kan lezen. Reserveren is een begin, maar daarmee vaccineer je nog geen mensen. Wij willen zien dat ze daadwerkelijk geleverd worden en aankomen op de plekken waar ze hard nodig zijn."

WHO trok aan eerder aan de bel, zo stond COVAX ervoor in september
136
WHO trok aan eerder aan de bel, zo stond COVAX ervoor in september