Pas op 18 november zette Nederland de eerste boosterprik. Daarmee lopen we ver achter op andere Europese landen als het gaat om het geven van een extra coronaprik aan bepaalde bevolkingsgroepen. Vanwaar die traagheid? NU.nl reconstrueert aan de hand van een tijdlijn hoe de Nederlandse boostercampagne de afgelopen maanden (langzaam) van de grond kwam.

17 juni

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport vraagt aan de Gezondheidsraad en het Outbreak Management Team (OMT) of het zinvol is om mensen een boosterprik te geven. De deskundigen antwoorden hierop dat er nog onvoldoende aanleiding is om daartoe over te gaan. Wel denken zij dat het "aannemelijk" is dat een boostervaccinatie "in het verschiet ligt". Daarop kan volgens de experts geanticipeerd worden door afspraken te maken met vaccinmakers over leveringen.

10 augustus

Wereldgezondheidsorganisatie WHO vraagt rijke landen met klem om nog niet te beginnen met het geven van boosterprikken, in elk geval niet dit jaar. De WHO benadrukt dat de prioriteit moet liggen bij het eerlijk verdelen van de schaarse vaccins over de hele wereld.

6 september

Het Europese geneesmiddelenbureau (EMA) beoordeelt de aanvraag van Pfizer om een boostervaccin toe te staan aan Europeanen van zestien jaar en ouder, zes maanden na de tweede dosis. Desondanks zegt het EMA dat een boosterprik voor de algemene bevolking niet dringend noodzakelijk is.

Toch hebben verschillende landen, zowel binnen als buiten Europa, al plannen om boostervaccins aan te bieden aan bepaalde bevolkingsgroepen. In Duitsland en Frankrijk kunnen mensen de boosterprik al halen.

WHO trok aan eerder aan de bel, zo stond COVAX ervoor in september
136
WHO trok aan eerder aan de bel, zo stond COVAX ervoor in september

14 september

De Gezondheidsraad adviseert het kabinet om mensen met een ernstige afweerstoornis een derde coronaprik te geven. Voor de overige bevolking is boostervaccinatie volgens de raad nog niet nodig, omdat de vaccins "vooralsnog een onverminderd hoge bescherming" tegen ernstige ziekte en sterfte bieden.

"De enige aanwijzingen tot nu toe voor een afnemende bescherming komen uit Israël, maar deze aanwijzingen bieden op zichzelf nog te weinig basis voor een boostercampagne in Nederland", beredeneert de raad.

Desondanks adviseert de Gezondheidsraad het kabinet om voorbereidingen te treffen op een eventuele boostercampagne, want "voor sommige groepen zal een boosterprik op den duur nodig zijn". In dat geval moeten de oudste inwoners van Nederland als eerste aan de beurt komen.

De GGD's en het RIVM zeggen klaar te staan voor een boostercampagne als dat nodig is.

30 oktober

Op advies van zijn nationale Gezondheidsraad gaat België 65-plussers en zorgmedewerkers boosteren. Waarom België wel en Nederland niet? De Gezondheidsraad in Nederland antwoordt dat alle adviesraden internationaal over dezelfde wetenschappelijke gegevens beschikken, maar "niet altijd inzichtelijk is hoe en op welke gronden adviezen en besluiten in het buitenland tot stand zijn gekomen, en in hoeverre deze zijn gebaseerd op de beschikbare gegevens".

2 november

Zeven weken nadat de Gezondheidsraad had gezegd dat het boosteren van ouderen nog niet nodig was, adviseert de raad het kabinet nu dat het kan beginnen met het geven van een derde prik aan zestigplussers en bewoners van zorginstellingen. Het advies is om te beginnen bij de oudste ouderen.

De reden dat de Gezondheidsraad de boosterprik nu wel adviseert, is dat er "inmiddels aanwijzingen zijn dat de bescherming tegen ernstige ziekte en ziekenhuisopname iets afneemt bij mensen vanaf ongeveer zestig jaar".

Het kabinet neemt het advies van de Gezondheidsraad over en bepaalt ook dat zorgmedewerkers die direct contact hebben met patiënten een boosterprik kunnen krijgen. Naar verwachting worden de eerste boosterprikken op 6 december gezet.

Verder belooft demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) dat zestigplussers nog dit jaar een uitnodiging krijgen en zestigminners vanaf begin volgend jaar aan de beurt zijn. Hij hoopt dat eind januari ruim drie miljoen boosterprikken zijn gezet.

12 november

De Jonge verkondigt dat de boostercampagne "wordt versneld". Tachtigplussers en zorgmedewerkers kunnen nu vanaf volgende week een boosterprik krijgen. Dat is dus twee weken eerder dan de minister op 2 november zei.

Verder noemt De Jonge de boostercampagne een "enorme operatie" en is hij "heel erg blij met al het werk dat de GGD's en de mensen uit de zorg doen". Volgens de bewindsman is alles op alles gezet om de startdatum naar voren te halen.

Ondertussen boostert de rest van Europa gestaag door. In België, Duitsland en Noorwegen kunnen alle volwassenen binnenkort een extra prik halen. Buiten Europa kondigt Suriname aan dat veertigplussers een boostervaccinatie kunnen krijgen.

De Jonge over boosterprik: 'Iedereen komt in aanmerking'
43
De Jonge over boosterprik: 'Iedereen komt in aanmerking'

17 november

Ook mensen met het syndroom van Down moeten zo snel mogelijk een boosterprik met een coronavaccin krijgen, adviseert de Gezondheidsraad. "Er zijn duidelijke aanwijzingen dat gevaccineerde mensen met het downsyndroom na besmetting een verhoogd risico lopen op ernstige ziekte of sterfte", aldus de raad. "Dat risico is vergelijkbaar met dat van ouderen."

18 november

Een negentigjarige vrouw heeft als eerste oudere in Nederland een boosterprik gekregen. Ze kreeg de vaccinatie bij een GGD-locatie in Den Haag in het bijzijn van minister De Jonge. "Het is een mooie dag. De kop is eraf", zei hij.

Ongeveer 875.000 mensen van tachtig jaar en ouder kunnen vanaf nu een extra prik halen. Ook ongeveer 700.000 zorgmedewerkers komen in aanmerking. Vermoedelijk kunnen ongeveer 3,4 miljoen mensen van 60 tot en met 79 jaar vanaf januari volgend jaar een boosterprik krijgen.

De Jonge erkent dat de GGD's veel werk te doen zullen hebben. Wel heeft de minister er vertrouwen in dat "het gaat lukken". De GGD's hebben de afgelopen weken in sneltreinvaart extra medewerkers moeten optrommelen om de boosterprikken te kunnen zetten.

Boostercampagne van start: GGD vaccineert ouderen opnieuw
33
Boostercampagne van start: GGD vaccineert ouderen opnieuw

24 november

De Europese gezondheidsdienst ECDC pleit ervoor dat mensen in Europa van veertig jaar of ouder zo snel mogelijk een boosterprik krijgen. Die is bedoeld om de bescherming tegen infectie te vergroten, want de immuniteit tegen het virus na vaccinatie neemt langzaam af, aldus het ECDC.

25 november

Zoals gezegd zijn na de zestigplussers de zestigminners aan de beurt. De Gezondheidsraad adviseert om die laatste groep in volgorde van oud naar jong te laten boosteren. "Nu het aantal besmettingen groot is, neemt ook het risico dat gevaccineerden onder de zestig jaar ernstig ziek worden toe. Een boostervaccinatie kan de bescherming van deze groep verbeteren en dus gezondheidswinst opleveren", aldus de raad.

1 december

Het kabinet zegt dat het met de wijsheid van nu eerder met de boostercampagne had willen beginnen dan op 18 november. "We waren eerder gestart als we van de zomer hadden geweten waar we nu staan", zegt De Jonge tijdens een coronadebat in de Tweede Kamer.

"We hebben onvoldoende op het netvlies gehad dat we in dit scenario terecht zouden komen", vervolgt hij. Daarmee doelt de minister op de immense druk op de zorg: operaties worden uitgesteld en de ziekenhuisbedden en ic-afdelingen lopen weer vol.

Het kabinet benadrukt dat het de adviezen van de Gezondheidsraad heeft opgevolgd. "De Kamer had het niet geaccepteerd als we zonder advies waren gaan boosteren", aldus demissionair premier Mark Rutte. Desondanks is in de Kamer veel chagrijn over de opstartproblemen. "In het Verenigd Koninkrijk zijn ze 48 uur na het advies begonnen met boosteren", zegt het onafhankelijke Kamerlid Pieter Omtzigt.

2 december

De Gezondheidsraad voelt zich genoodzaakt om het kabinet eraan te herinneren dat de raad al op 14 september heeft geadviseerd om de boostercampagne voor te bereiden. Volgens een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid is dit ook gebeurd. Zo is onder meer begonnen met het voorbereiden van prikuitnodigingen, zegt zij.

Toch duurde het tot 18 november voordat de eerste boosterprik een arm in ging. Het ministerie brengt hiertegen in dat het pas na het advies van 2 november mogelijk was "om de laatste puntjes op de i te zetten". Zo was het volgens de woordvoerder op dat moment pas duidelijk welke doelgroep als eerste een boosterprik moest krijgen.

3 december

Minister De Jonge wil na de jaarwisseling beginnen met het toedienen van een boosterprik aan mensen die jonger zijn dan zestig jaar. Zo wil hij een inhaalslag in de boostercampagne maken.

Verder is het het streven om voor het einde van het jaar alle zestigplussers ingeënt te hebben met een boosterprik. Vervolgens moeten alle zestigminners zo snel mogelijk in de zevende maand na de laatste vaccinatie een boosterprik kunnen halen, belooft De Jonge.

De minister voorspelt nu dat niet eind januari, maar aan het einde van het jaar drie miljoen boosterprikken zijn gezet. Het tempo komt voorlopig op zo'n 700.000 prikken per week te liggen. "Dat houden we vol tot we iedereen hebben gehad." Hij denkt dat in maart iedereen die dat wil een booster kan hebben gehad.

De Jonge belooft: 'Voor eind deze maand 3 miljoen boosterprikken gezet'
44
De Jonge belooft: 'Voor eind deze maand 3 miljoen boosterprikken gezet'

5 december

Ondanks alle versnellingsbeloftes van De Jonge loopt de Nederlandse boostercampagne nog steeds achter. Tweeënhalve week na het toedienen van de eerste boosterprik zijn er ongeveer 700.000 extra coronavaccins toegediend.

Daarmee bungelt Nederland onderaan de lijst met Europese landen. Zo heeft in het Verenigd Koninkrijk, waar momenteel 2,5 miljoen boosterprikken per week worden gezet, een derde van de volwassen bevolking al een boosterprik gehad. In België heeft een tiende van de bevolking (ruim een miljoen mensen) de oppepper al gehad.

Is het effect van de boosterprikken al zichtbaar in Europese landen?
90
Is het effect van de boosterprikken al zichtbaar in Europese landen?