Bewoners van verpleeghuizen lijken momenteel zieker te worden als zij een coronabesmetting oplopen, dan toen die groep pas was gevaccineerd, zeggen zorgorganisaties Verenso en Actiz. Het gaat om volledig gevaccineerde bewoners die nog geen boosterprik hebben gehad. Dat kan duiden op verminderde effectiviteit van de vaccins, maar ook op de invloed van de deltavariant van het coronavirus.

Wat is de huidige situatie in verpleeghuizen?

  • Op dit moment is het coronavirus vastgesteld in 983 verpleeghuizen.
  • Ter vergelijking: op het hoogtepunt van de eerste golf waren dat 828, en tijdens de derde golf 876.
  • De laatste paar weken worden vanuit de verpleeghuizen ongeveer twintig overlijdens per dag gemeld aan het RIVM.
  • Dit waren vorig jaar op het hoogtepunt van de coronagolf zo'n vijftig.

Daarnaast is het aantal besmettingen in verpleeghuizen nog nooit zo groot geweest. Verenso noemt de situatie in verpleeghuizen "zorgelijk".

Hoewel "het overgrote deel" van de bewoners is gevaccineerd, zegt de woordvoerder van branchevereniging ActiZ dat de symptomen van de bewoners nu heftiger zijn dan aan het begin van de vaccinatiecampagne. Ook beroepsvereniging Verenso ziet dat. "Waar patiënten eerder minder ziek leken te worden, lijkt dat nu minder het geval."

Het RIVM zegt in een reactie nog geen goed zicht te hebben of de verpleeghuisbewoners nu minder ziek, of juist zieker worden dan voorheen. Het instituut probeert daar meer data over te krijgen.

Percentage overlijdens in verpleeghuizen op niveau van vorig jaar

Eén op de vijf verpleeghuisbewoners overleed in de afgelopen maanden aan de gevolgen van COVID-19, berekende berekende hoogleraar oudergeneeskunde Cees Hertogh maandag. Dat percentage is ongeveer gelijk aan het niveau van vorig jaar, toen nog niemand was gevaccineerd. Over heel 2020 gerekend overleden vorig jaar nog wel meer verpleeghuisbewoners aan de gevolgen van COVID-19: zo'n vijftig per dag.

De huidige situatie in de verpleeghuizen hoeft niet per se het gevolg te zijn van een slechter werkend vaccin. Ook de opkomst van de deltavariant kan ervoor hebben gezorgd dat de situatie nu erger is. Die zou mogelijk agressiever kunnen zijn dan de 'gewone' variant van het virus, zei Hertogh. "We weten ook niet wat er zou zijn gebeurd als de mensen van wie we de gegevens hebben onderzocht niet waren gevaccineerd. Het kan dat er dan nog meer sterfte was geweest."

Waarom er steeds meer gevaccineerden in het ziekenhuis belanden
103
Waarom er steeds meer gevaccineerden in het ziekenhuis belanden

Start boostershotcampagne 'goede zaak'

Wel blijkt volgens Hertogh uit de cijfers dat het toedienen van boostershots belangrijk is, zodat de verpleeghuisbewoner een extra oppepper krijgen in hun bescherming tegen het virus.

Verenso en ActiZ onderschrijven dat. "Het is fijn dat we ze nu een booster kunnen geven, waarmee we het risico op een ernstiger beloop van de ziekte kunnen beperken", zegt voorzitter Jacqueline De Groot van Verenso op de site.

Vorige week is gestart met het toedienen van boostershots in de verpleeghuizen. Inmiddels zijn er bijna 82.000 extra prikken gezet. De effectiviteit van vaccinaties blijft hoog, maar neemt wel sneller af onder ouderen dan onder jongeren. Omdat zij daardoor nog kwetsbaarder zijn, krijgen ouderen als eerst zo'n boostershot toegediend.

Het is daarnaast ook nodig om het aantal besmettingen in de samenleving in het algemeen naar beneden te halen, zegt De Groot. Het virus komt namelijk ook met bezoekers én het personeel in de verpleeghuizen. "Met alleen een booster komen we er niet."