Door corona lopen de Nederlandse ziekenhuizen vol. Als er ook op de intensive cares geen plek meer is voor nieuwe patiënten, heet dat code zwart. Er zijn nog manieren om dat te voorkomen, maar het wordt sowieso lastig. Vier vragen over deze situatie, die in Nederland nog nooit is voorgekomen.

1. Wat is code zwart?

Bij code zwart is er op de intensive cares van de ziekenhuizen geen ruimte meer voor nieuwe patiënten. Artsen moeten dan kiezen welke patiënten nog worden opgenomen. Triage heet dat.

Het gevolg: niet alle patiënten in een levensbedreigende situatie krijgen de zorg die ze nodig hebben. In het ergste geval overlijden ze.

2. Hoe ziet de zorg eruit als code zwart geldt?

Speciale teams in ziekenhuizen kiezen wie er op de ic terechtkan (en wie dus niet). Daarbij moeten ze zoveel mogelijk levens redden, de patiënten zoveel mogelijk gelijk behandelen en eerlijke keuzes maken. Het maakt dus niet uit of een patiënt bijvoorbeeld wel of niet rookt, rijk of arm is, of gevaccineerd of ongevaccineerd is.

Verder geldt volgens het draaiboek voor code zwart:

  • Patiënten die korte zorg nodig hebben, hebben voorrang op mensen die langer een bed bezet zouden houden. Zo kunnen artsen in totaal meer mensen helpen.

  • Zorgpersoneel mag eerst, maar alleen diegenen die "veel risicovol contact" hebben gehad met coronapatiënten. Het gaat om personeel dat te weinig mondkapjes en handschoenen kreeg om zichzelf te beschermen tegen het virus. Die tekorten waren er in de eerste golf, maar zijn er nu niet.

  • Als de vorige twee punten niet tot een keuze leiden, dan komt de leeftijd van de patiënt in beeld. Jonge patiënten gaan voor ouderen. De kans op overleven moet bij beiden dan wel ongeveer gelijk zijn.

  • Patiënten hoeven niet ineens weg van de ic als er een patiënt komt die bijvoorbeeld jonger is.

  • Geluk speelt ook mee. Als er twee patiënten tegelijkertijd binnenkomen, mogen artsen loten wie voorrang krijgt. Als ze vlak na elkaar komen, gaat het ic-bed naar degene die het eerst binnenkwam.

3. Wanneer wordt het code zwart?

Het aantal ic-plekken in Nederland verschilt een beetje van dag tot dag, omdat het afhankelijk is van bijvoorbeeld personeelsbezetting. Doorgaans hebben we zo rond de 1.000 plekken. Donderdag hadden we zo'n 1.073 plekken. Daarvan waren er 943 bezet, door mensen met corona en mensen zonder corona. Vorige week kwamen er per dag gemiddeld 40 ic-patiënten bij.

Er gaan ook mensen van de ic af, doordat ze beter worden of komen te overlijden. Het is dus zeker niet zo dat de ic-bedden over een paar dagen al op zijn, maar het maximum komt wel in zicht. Ook moeten er noodbedden overblijven voor als er bijvoorbeeld een ramp gebeurt. Daarvan hebben we er nu al niet meer genoeg.

Waarom er steeds meer gevaccineerden in het ziekenhuis belanden
103
Waarom er steeds meer gevaccineerden in het ziekenhuis belanden

4. Hoe kan code zwart dan nog voorkomen worden?

Het is nog lang niet zeker dat we in code zwart belanden. Er zijn een paar manieren die dat hopelijk kunnen voorkomen. De belangrijkste:

  • Patiënten en personeel reizen nu al door het hele land zodat elk plekje in de zorg benut wordt. Er kunnen zelfs coronapatiënten naar Duitse ziekenhuizen zodat er in Nederland ruimte blijft voor nieuwe patiënten. Al krijgt Duitsland het ook steeds drukker.

  • Opschalen, dus extra ic-plekken regelen. Naar 1.150 bedden zou waarschijnlijk nog wel moeten lukken, zij het met moeite. Naar 1.350, wat het demissionaire kabinet wil, wordt al helemaal lastig, omdat er niet zo veel ic-personeel is.

  • Ziekenhuizen kunnen behandelingen uitstellen zodat hun personeel de handen vrij heeft voor het allerdringendste werk. Iemand met kanker moet bijvoorbeeld wachten zodat de verpleegkundigen voor meer ernstig zieke coronapatiënten kunnen zorgen.

  • Vaccineren helpt ook. Wie is ingeënt, heeft een veel kleinere kans om op de ic te belanden. Maar voordat de prik iemand beschermt, is diegene weken verder. Daar hebben we dus niet direct iets aan, maar wel op de langere termijn.

  • Strengere maatregelen (en meer mensen die zich aan de basisregels houden). Hoe minder mensen besmet raken, hoe minder mensen het virus doorgeven, en hoe minder er op de ic's belanden. Het duurt alleen een flink aantal dagen voordat een besmette persoon klachten krijgt, in het ziekenhuis belandt en uiteindelijk op de ic komt. Meestal duurt het bij nieuwe maatregelen een dag of tien voordat het aantal besmettingen begint te dalen. En nog langer voordat het minder druk wordt in de ziekenhuizen. Komende week heeft de zorg daar dus nog niets aan, maar op de lange termijn natuurlijk wél.